Tiếng Việt - Tiếng Mỹ Rắc Rối Quá

Johnson vẫn lắc đầu than:

- Tiếng Việt của mấy ông rắc rối quá! Tôi học đă lâu mà vẫn c̣n lúng túng, nhiều lúc viết sai, nói sai lung tung cả lên. Này nhé, từ xưng hô, ăn uống, giao tiếp... thật lắm từ khác nhau chẳng đơn giản như tiếng Mỹ của tớ, chỉ một từ you là để nói với tất cả người đối thoại, tiếng Việt th́ phân biệt ông, bà, anh, chị, em, con, cháu, ngài, mày, thầy, thằng, ... rành mạch. Tiếng Mỹ th́ dùng một chữ black để chỉ tất cả những vật ǵ, con ǵ có màu đen trong khi đó tiếng Việt th́ khác, ngựa đen th́ gọi là ngựa ô, chó đen th́ kêu là chó mực, mèo đen th́ gọi là mèo mun, gà đen th́ là gà quạ, ḅ đen là ḅ hóng, mực đen là mực tàu, tóc đen th́ hóa thành tóc nhung hoặc tóc huyền. Đă là màu đen rồi mà người Việt c̣n nhấn mạnh thêm mức độ đen như đen thủi, đen thui, rồi đen tuyền, đen thắm, tím đen, đen ngắt, đen bóng, đen ś, đen đủi, đen thẳm, đen óng, đen thùi lùi, đen kịt, đen ḍn... C̣n để chỉ màu ít đen hơn th́ người Việt dung chữ đen hai lần: đen đen.

Tôi cười cười:

- Th́ tiếng Mỹ của ông nhiều lúc cũng rắc rối kia mà. Này nhé, người Việt nói: "Hôm qua, tôi đi tiệm" th́ người Mỹ lại nói "Yesterday, I went to the shop". Tiếng Anh, đi là go, nhưng đă đi (quá khứ) th́ phải viết là went. Bản thân chữ hôm qua (yesterday) đă là quá khứ rồi th́ ai cũng biết mà ǵ cần phải đổi go thành went chi cho rối mấy người học Anh văn? Nội chuyện học thuộc ḷng 154 động từ bất qui tắt của mấy ông cũng đủ làm nhiều người trên thế giới phải thi rớt lên rớt xuống. Người Việt nói hai con chó mà chẳng cần thêm s hoặc es thành hai con chó "sờ" (two dogs) như tiếng Mỹ. Một đứa con nít th́ nói là one child là được rồi, vậy mà thêm một đứa nữa th́ bắt đầu rối, chẳng phải là two childs mà thành two children. Một con ngỗng là one goose, hai con ngỗng th́ thành two geese. Vậy mà viết một con cừu là one sheep nhưng hai con cừu th́ cũng là two sheep, chẳng chịu đổi ǵ cả ?!.

Johnson vẫn không chịu thua:

- Văn phạm của xứ ông cũng rắc rối bỏ xừ! Xem nè, thắng và thua là hai chữ phản nghĩa chứ ǵ? Thua và bại là hai chữ đồng nghĩa, đúng hông? Vậy mà, hai câu nói: "Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán" đồng nghĩa với câu "Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán"? Không thể viết là "Ngô Quyền đánh thua quân Nam Hán"!!! Phải không nào? Rồi c̣n, "áo ấm" tương đương với "áo lạnh", "nín thinh" giống như "làm thinh" trong khi ấm và lạnh phản nghĩa nhau, nín và làm cũng là những động từ đối nhau. Rồi ba hồi mấy ông dùng tiếng Hán như Quốc gia rồi đổi thành tiếng Nôm ra Nhà nước, Trực thăng (có thể không cần chữ máy bay phía trước) thành Máy bay Lên thẳng (phải có chữ máy bay phía trước), Thủy quân lục chiến th́ đổi là Lính thủy đánh bộ, sao không gọi luôn là lính nước đánh đất??? Lễ động thổ th́ không thể sửa lại là Lễ động đất mặc dầu là thổ là đất?

Tôi tiếp tục "ăn miếng trả miếng":

- Tiếng Mỹ cũng đâu có tránh khỏi. See và look cũng đều là động từ để cùng chỉ hành động xem, nh́n, ngắm, ḍm nhưng oversee (quan sát, trông nom) lại ngược nghĩa overlook (bỏ sót, không nh́n thấy). Wise man là người thông thái, uyên bác, vậy mà thay chữ man (đàn ông) thành woman (đàn bà) th́ chữ wise woman thành bà phù thủy, bà đỡ bà lang, bà thầy bói, bà đồng bóng!!! Rồi chữ man và guy (anh chàng, gă) gần gần như nhau th́ chữ wise guy thành một kẻ hợm hĩnh, khoác lác. Sao lại "park on driveways" (đậu xe trên đường nội bộ) nhưng "drive on parkways" (lái xe trên xa lộ)?

Johnson ôm bụng cười:

- Tên món ăn Việt Nam cũng lạ, miền Nam có bánh da lợn, tưởng làm bằng thịt lợn nhưng thực chất là bằng bột, có lẽ giống như các lớp da lợn, nhưng sao không gọi là bánh da heo theo từ miền Nam mà gọi theo chữ lợn miền Bắc? Bánh ḅ cũng chắng có miếng thịt ḅ nào. Bánh tiêu th́ không rắc tiêu mà lại rắc mè. Gọi rau má mà chẳng liên quan đến má hay mẹ ǵ cả. Bánh tét mà gói thật chặt, chẳng thể nào tét được. Bánh dày th́ lại mỏng hơn bánh chưng. Bánh chưng th́ phải nấu thật lâu mới chín chứ không phải dùng cách chưng hơi hay chưng hấp. Nước lèo trong nồi hủ tiếu th́ chẳng phải theo kiểu nước Lào (hay Lèo). Trái sầu riêng th́ ăn vô chẳng thấy sầu riêng hay sầu chung chi cả. Bưởi Năm roi rất tuyệt nhưng sao đúng là năm roi? Trái vú sữa, Cây dái ngựa th́ thật là tượng h́nh. Hi hi... Ngôn từ bây giờ cũng thế, c̣ đất, c̣ nhà... th́ chẳng dính dáng ǵ đến "con c̣, c̣ bay lả, lả bay la..." cả.

Tôi cũng chẳng vừa:

- Thế cái món hot dog của mấy ông có liên quan ǵ đến con chó không? Món bánh ḿ kẹp thịt ḅ băm Hamburger của Mc Donald th́ đâu có thịt heo (ham). Trái thơm, trái khóm "pineapple" th́ chẳng có ǵ liên quan đến pine (cây thông) và apple (trái táo) cả? Vào pḥng thí nghiệm sinh học, ông Giáo sư bảo bắt một con "Guinea pig", nghe qua tưởng đâu là con heo xứ Guinea (ở Tây Phi Châu, giáp với Senegal, Mali, Liberia, Sierra Leone và biển Bắc Đại Tây dương) nhưng ngờ đâu là một giống chuột tên là Guinea (ở Guinea không có giống chuột này!). Đáng lư chữ football (bóng đá) th́ phải viết là legball chứ, bởi v́ người ta đá banh bằng cả cái chân (leg) chứ đâu chỉ cái ống chân foot từ dưới đầu gối đến trên bàn chân? Mới đây, khi dân Pháp không chịu ủng hộ Mỹ trong vụ chiến tranh Iraq thế là mấy dân biểu Mỹ giận đ̣i đổi tên món khoai tây chiên French fries bằng chữ American fries th́ mấy ông Tây lại ôm bụng cười chế riễu rằng món French fries không phải xuất xứ từ Pháp mà từ ... Mỹ và là món ăn của dân Mỹ. Có lẽ mấy ông Mỹ tiền bối xưa, khi làm món này đặt tên là khoai tây Pháp cho nó có vẻ ... ngoại cho sang, giống như bây giờ một số quán ăn Việt Nam có thực đơn Lẫu Thái, Bún Singapore, Bánh bao Mă lai, Cá chiên viên Singapore, Hủ tiếu Nam Vang, ... mặc dầu nguyên liệu và cách nấu gần như 100% của Việt Nam???

Johnson gật gù:

- Ừ, cũng đúng. Nhưng lúc đầu học tiếng Việt, tôi thấy khó quá, đă lấy 24 chữ cái A, B, C của vần La tinh rồi mà bày ra thêm a, â, ă, u, ư, ơ, d, đ, ... nữa. Lại thêm kèm 5 dấu sắc ('), huyền (`), hỏi (?), ngă (~), nặng (.) và không dấu ( ) nữa. Như le, lé, lè, lẹ, lẻ, lẽ, mỗi chữ mang một nghĩa khác nhau. Rồi phải học cách bỏ dấu ở đâu trong từ cho chính xác nữa chứ. Ḥa hay là hoà. Li hay là ly? Có câu thơ về dấu này cũng hay:

Chị Huyền mang nặng ngă đau,
Sao không sắc thuốc, hỏi sao cho lành ?!

Trong ngôn ngữ Việt Nam, tôi thấy nhiều chữ ghép với chữ ăn mặc dầu nó chẳng ăn nhập đến chuyện bỏ thực phẩm vào miệng, nhai và nuốt xuống ǵ cả. Nói ăn nhậu, ăn tiệc, ăn mùng, ăn cưới, ăn giỗ, ... th́ có lư nhưng sao lại ăn nằm, ăn hút, ăn tiền, ăn lương, ăn cắp, ăn mày, ăn chặn, ăn quỵt, ăn diện, ăn đ̣n, ăn công, ăn năn, ăn hiếp, ăn khách, ăn ảnh, ...

Tôi bật cười chận ngang khi Johnson tiếp tục ghép chữ với từ ăn:

- Th́ như tiếng Mỹ của ông vậy thôi. Chữ to get khó dịch ǵ ra hồn cả. Tôi cũng có nghĩ là khi ḿnh chưa t́m ra động từ nào thích hợp th́ dùng tạm luôn chữ to get! Khi quân đội Mỹ bắt sống được Saddam Hussen ở Iraq th́ tuyên bố "We got him!", sao không dùng động từ to catch, to caught, to force, to find, to capture, to pick up, ...cho rơ nghĩa? Rồi động từ to get đi kèm các giới từ in, into, on, out, up, at-able... thành một loạt động từ mới. Các động từ to take, to put, to be... cũng vậy.

Johnson chuyển qua phần khác:

- Chuyện mạo từ tiếng Việt cũng làm rắc rối người nước ngoài. Người Việt nói cái bàn, cái nhà, cái gường, cái nón... nhưng không thể nói cái chó, cái mèo mà phải là con chó, con mèo, con người.... Đồ vật là cái, động vật là con. Bây giờ nhiều cô cậu thanh niên Hà Nội thay v́ nói cái xe Honda Dream th́ lại dùng từ con Đờ-rim, rồi tiếp là con Su (Suzuki), con a c̣ng (@), con Tô (Toyota), con Mẹc (Mercedes)...

Vợ chồng tôi có chuyện vui thế này: Tôi quen vợ tôi, một phần v́ yêu các cô gái Việt Nam, một phần cũng để trau dồi thêm tiếng Việt. Hôm hôm chúng tôi ra Hồ Gươm dạo chơi, tôi khen: "Con hồ này đẹp quá!". Vợ tôi "chỉnh" liền: "Không, anh phải nói là cái hồ này đẹp quá!". Vậy mà đi ngang sông Tô Lịch thấy nước đen ng̣m, tôi nói: "Cái sông này bẩn quá!" th́ vợ tôi "sửa" ngay: "Ậy, anh phải nói là con sông này bẩn quá chứ không nói là cái sông!". Tôi la lên: "Ồ, sao lại thế, khi là cái, khi là con, làm sao phân biệt?". Vợ tôi ôn tồn giải thích: "Cái ǵ động dậy, nhúc nhích th́ gọi là con, như con sông có nước chảy, c̣n cái ǵ nằm im như cái hồ nuớc tĩnh mịch th́ phải là cái hồ. Con chó, con mèo nó chạy được nên phải là con. Cái nhà, cái bàn, cái cột đèn đâu có di chuyển được nên phải là cái. Rơ chửa?". Lúc đó, tôi phá lên cười v́ phát hiện một điều vô cùng thú vị: "À, anh hiểu rồi! Tiếng Việt thật hay. Hèn ǵ cái... cái của anh nó nhúc nhích lên xuống nên phải gọi là con ..., c̣n của... em, nó nằm im một chỗ nên phải gọi là cái, cái... Ha ha...". Hôm ấy, tôi bị mấy cái nhéo đau điếng, nhưng bù lại, có được một đêm hạnh phúc.

Tôi thấy tức cười vô cùng với anh bạn Mỹ này:

- Tôi cũng có chuyện hiểu lầm trong phát âm tiếng Mỹ như thế này.

Trong một bữa tiệc với các sinh viên quốc tế, tôi nhận phần phục vụ nước uống. Gặp bà giáo người Mỹ đă đứng tuổi, tôi đến chào lịch sự và nói theo kiểu cách theo kiểu của người Việt: "Good evening, Madam. May I have a honour to serve you? Do you like my Coke?" (Chào bà, Tôi có thể hân hạnh phục vụ quí bà. Bà có muốn món Coke (Coca Cola)?). Bà này trợn mắt nh́n tôi, ra vẻ ngạc nhiên, rồi lắc đầu bỏ đi. Tôi băn khoăn chẳng hiểu chuyện ǵ? Hôm sau, tôi đánh bạo đến hỏi bà: "I am sorry, yesterday I have found your strange look when hearing my invitation. Was there a wrong?" (Xin lỗi, hôm qua tôi thấy bà nh́n tôi kỳ lạ khi nghe lời mời của tôi. Có điều ǵ không ổn vậy?). Bà giáo mỉm cười độ lượng: "Yes, I had misunderstood yours. Today, I just find out that your pronunciation is not correct. You said "Coke" not sound like "Coke" but "Cock". Cock is a male chicken but it also has a dirty meaning else. You should be careful when saying this word to a lady". (Vâng, tôi đă hiểu lầm anh. Hôm nay, tôi mới hiểu ra là anh phát âm không đúng. Anh nói chữ "Coke" mà không giống "Coke" mà thành "Cock". Cock là con gà trống,,nó mổ người .,nó cũng có một nghĩa khác xấu. Anh phải cẩn thận khi nói từ này với một phụ nữ).

Johnson "gỡ gạt":

- Hi hi... Anh bạn người Việt dẫn tôi đến thăm nhà, đến trước ngôi nhà của ḿnh anh nói: "Đây là nhà tôi, mời ông vào chơi", gặp vợ anh ta ra đón trước cửa, anh ta lại giới thiệu: "Đây là nhà tôi, mời ông vào chơi". Tôi hơi ngạc nhiên nhưng cũng không hỏi và bước vào nhà, nhà anh ta thật đẹp (vợ anh ta cũng vậy!). Tôi ra lịch sự nên khen chủ nhà và nói: "Nhà anh và nhà anh thật đẹp". Hai vợ chồng nh́n nhau cười. V́ đi lâu ngoài đường, lại không có WC công cộng, nên tôi hỏi anh chủ nhà "Đây là chỗ đi toilet của nhà tôi .?" Hi hi... lúc đó tôi không nghĩ đến cái sự buồn cười của câu này, hôm sau nghĩ lại tôi mới thấy.

Tôi cười to kể tiếp:

- Lần đầu tiên sang Châu Âu cách đây 10 năm, tôi quen một cô sinh viên Hà Lan. Chúng tôi nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh. Cô rủ tôi ra băi biển nằm phơi nắng và nói chuyện. Hôm đó, tôi chẳng đem theo cái ǵ để trải xuống băi cát để nằm cả. Nói với cô này, th́ cô mỉm cười: "Oh, never mind. You can lie down at my top" (Ồ, không sao. Anh có thể nằm trên cái top của tôi). Tiếng Anh của tôi cũng chẳng giỏi ǵ nên chẳng hiểu là nằm trên top là nằm ở đâu? Tôi chỉ biết top có nghĩa là đỉnh, là ở trên. Vậy nằm ở trên là nằm đâu? Nằm trên đầu th́ chắc là không đúng rồi, ai lại nằm trên đầu mà nói chuyện với phụ nữ. Chẳng lẽ nằm trên... ḿnh cô này? Hồi lúc trước đi Tây, tôi nghe nhiều thằng bạn kháo nhau rằng, phụ nữ Tây nó... Tây lắm, thích th́ sẵn sàng... chiều! "T́nh cho không biếu không" mà. Vậy là... lẽ nào ??? Tới nơi, tôi mới bật cười và thấy mắc cỡ trong ḷng khi thấy cô này cởi áo khoác ra, trải dưới băi cát và chỉ tôi nằm trên đó. Tối đó, về đến nhà, tôi lặng lẽ lật từ điển Anh - Việt ra xem, mới biết thêm là top c̣n có nghĩa là cái áo khoác ngoài của phụ nữ. Trời ơi!

Johnson vỗ vai tôi:

- Chút xíu nữa bạn là... hố to rồi. Ha ha... Năm ngoái, tôi có đến thăm miệt vườn Nam bộ, tôi có nghe một câu thế này mà lúc đó chẳng thế nào hiểu được: "Hôm qua, qua nói qua qua mà qua hổng qua. Hôm nay, qua hổng nói qua mà qua lại qua".................

BK Nhân Đ Phước sưu tầm

 


CHUYỆN VUI

Vui đầu tuần 5/21/2017  
Chuyện vui XHCN  
Vui đầu tuần 5/9/2017  
Con ḅ và cỏ khô  
Vui cuối tuần 5/6/17
Vui cuối tuần 5/5/17  
Thiên đàng hay Địa ngục - Chọn bên nào?
Đố vui Đinh Dậu 2017  
Đố vui - Bài số 17  
Ông thần hộ mệnh
Đố vui - Bài số 16 - 15 - 14 - 13 - 12 - 11 - 10 
9 - 8 - 7 -  6 - 5 - 4  - 3 - 2

Ông Phi đen Cát tờ rô đang ăn chuối...
Bàn luận về đá banh  
Đứa nào nói ngu vậy hả!
Đêm tân hôn  
Gia phả lạ lùng 
Vui đầu tuần 11/24/2015
Lo xa hay sợ gần  
Bí quyết xét ḿnh hay nhất
Vui đầu tuần 8/17/2015
Tiên sư cha thằng già khốn nạn  
Kiếp trước con đă từng là cán bộ?!
Vui cuối tuần 7/19/2015
Vui cuối tuần 6/14/2015
Vui cuối tuần 5/30/2015
Mike
Em ước
Camera cannon
Thế mà tao cứ tưởng...
Vợ là nhân sâm, bồ là rau muống
Nhốt thằng tù nữa đi anh!
Tui đứng sau lưng bà
Thằng ba xạo
Kỹ Sư và Luật Sư
Tục ngữ VN
Hết biết
Món quà trong dịp đi hưởng tuần "hấp hôn"
200 phần trăm
Cáo phó...
Chuyện vui cuối tuần 17/2/2011
Có phước hông ???
Tam quốc chí tân thời
Đánh ngay BCH
Hiểu được là chết liền !  
Nhốt thằng tù nữa đi anh!
Made in VN
Hiếm và tốt
Chuyện vui đầu tuần 27/4/2010
Chuyện vui giữa tuần 04/15/2010
Thầy cô thời đỉnh cao trí tuệ...
Ḅ điên
Cuộc căi vă mà toàn là những câu hỏi
Nhè nhẹ thôi anh
Rượu...
Những bài học xương máu

Chuyện vui cuối tuần 6/3/2010
Tâm sự vợ chồng già
Muốn cái ǵ ???
Bia Sài-g̣n
Chuyện vui cuối tuần 5/2/2010
Xin về hưu
Chí Phèo và Thị Nở
Có phước không biết hưởng
Lộn số
Chuyện vui cuối tuần 16/1/2010
Chuyện vui ca dao
15 đoản văn học sinh XHCN
Chuyện vui đầu tuần 29/12/2009
Ḿnh phải sống
Chuyện vui cuối tuần 18/12/09
Hú hồn
Chuyện vui giữa tuần 03/12/09
Trồng rau
Kiếp chó
Chuyện vui giữa tuần 4/11/09
Chuyện vui giữa tuần 29/10/09
Chuyện vui đầu tuần 26/10/09
Chuyện vui cuối tuần 23/10/09
Xă hội chủ nghĩa
Hè to... To hè...
Chuyện vui giữa tuần 14/10/09
Sữa mẹ
Chuyện vui cuối tuần 11/10/09
Làm vui ḷng con trai...
Say...
Thằng già Minh khốn nạn ...
Chuyện vui cuối tuần 3/10/09
Chuyện vui cuối tuần 27/9/09
Chuyện vui cuối tuần 13/9/09
Chúc thư cho vợ
Too expensive
Chuyện vui cuối tuần 30/8/09
Chuyện vui cuối tuần 15/8/09
Thi hậu thế giới
Đời c̣n vui v́ có chút ṭm tem
Nhật kư người giúp việc
Chuyện vui cuối tuần 31/7/09
Lựa chọn sai
Chuyện vui đầu tuần 20/7/09
Lịch sử Tampax
Chúc mừng sinh nhật
Hít đất
Thật thà như đếm
Giải thích
Chuyện vui cuối tuần 4/7/09
Cô thư kư vui tính
Kỷ niệm 30 năm hôn phối
Thế nào là văn minh
Lấy vợ trẻ ra
Chuyện vui cuối tuần 14/6/09
Trăng đêm nay nằm im
Chuyện vui cuối tuần 31/5/09
Chuyện vui cuối tuần 23/5/09
3 lăo già dê
Chuyện vui cuối tuần 9/5/09
Chuyện vui cuối tuần 10/5/09
Tiến lên XHCN
Ăn ǵ không chết
Em không già mà c̣n...
Chết sướng hơn!
Hà lội
Thuật ngữ tin học
Chuyện vui cuối tuần 4/4/09
Ngôn ngữ bất đồng
Suy diễn
Sex tưởng tượng khi dzề "Vườn"
Chuyện vui cuối tuần 3/6/09
4 chuyện vui đầu năm "xỉu"
4 nhà thông thái...
Nhà trọ
Ngôn ngữ mới
Chuyện vui cuối tuần 21/2/09
Ai dè...
Chuyện vui hỗn hợp 20/2/09
Lẩm cẩm at somewhere...
Chuyện vui cuối tuần 20/2/09
Tiếng Việt, tiếng Mỹ rắc rối quá
Quân dận (giân) nhân đôi
Giấy chứng nhận làm người
Lời rao bán bóp (ví)
Tiếng Việt không dấu
Chuyện vui cuối tuần 9/1/09
Cha Quan
Hell to Hell
Hạng thường, hạng VIP
Chim của Cha
Mỹ viết tiếng Việt
Boobs and Willies
How to ask your boss for a salary increase?
Affairs
Chuyện vui cuối tuần 22/11/08
Chuyện vui cuối tuần 16/11/08
Nói dối
Khóa tủ thuốc ...
Quen Biết
Giờ giải lao
Gọi xếp là Cụ...
Quan hệ ... nhiều có hại cho sức khỏe!
Ai làm việc nấy !
Đèo ngang
Đàn bà thù dai
Cắn rứt lương tâm
Quá hên
Tắm cho ông chủ
Muốn chi cho nó muốn
Ấy đi xem nào ?
Nghẹt mủi
Không đúng bài
Phát biểu ...
Hài ḷng chưa ???
Để đó tao coi
ĐM cũng trật ... luôn