BÊN NHAU ĐI NỐT CUỘC ĐỜI

"Rượu uống mềm môi bao chiều rồi
Chỉ thấy ḍng sông đỏ ráng trời
Chỉ thấy ḷng ta mưa mưa măi
Sóng sầu nghiêng ngả mảnh hồn trôi
Bạn cứ đi xin đừng lưu luyến
Là thương binh ta sống khổ đă thành quen
Như mănh thú khép ḿnh trong phố nhỏ
Đốt hết cuộc đời nghiệt ngă đau thương
Bao lần bên ḍng sông
Soi mặt .
thoáng nhớ mây trời đỉnh Chu prông( Chu Pao cũ..Qcm)
An Lộc, Khe Sanh, đèo Lao Bảo
Tử sinh ta thấy nhẹ như không
Chia với cỏ cây nỗi niềm tri kỷ
Nhân gian chừng như đă lăng quên ta
Rượu uống bên ḍng sông tủi nhục
Buồn hát một ḿnh bài quốc ca năm xưa".


Lần đầu tiên nghe bài hát này trên clip tri ân người lính VNCH của một nhóm thiện nguyện bạn tôi gửi cho, tôi chợt hiểu lời người bạn cũ có ba là tử sĩ đă chia sẻ cách đây hai chục năm trước. Anh nói, May mắn ba anh ngă xuống trên chiến trường, quan tài vẫn được phủ quốc kỳ VNCH chứ không thành TPB để sống thời hậu chiến. Hồi đó, tôi mới chỉ biết về thương binh miền Bắc, thấy họ có cuộc sống không đến nỗi nào, nên khó hiểu tại sao ảnh bị mồ côi cha từ khi 3 tuổi mà lại tự nhận là may mắn. Lâu sau mới biết, với người lính, phải chết sau khi quân đội tan hàng hoặc bị sống trong thân phận chiến bại, không c̣n nguyên vẹn h́nh hài là một nỗi đau khổ tủi hận không dễ ǵ chịu đựng. Vậy mà trên khắp miền Nam, gần nửa thế kỷ qua, vẫn c̣n không ít TPB đang sống với đủ mọi cảnh đời oan trái.

Tôi nhớ lần về Huế, mấy chú cháu hẹn gặp nhau. Ông mất chân chở ông mất tay bằng xe ba bánh. Biết tính các chú không thích ồn ào, tôi đă chọn một quán ăn nhỏ, thưa khách nằm sâu trong ngơ vắng xế lăng Minh Mạng cho thoải mái. Tất nhiên cuộc tṛ chuyện dễ chịu, thân t́nh, không có e dè cách biệt bên này bên kia, không bị cản trở bởi tuổi tác, không có bất cứ rào cản nào. Tôi được nghe chuyện chiến tranh, nghe chuyện thời hậu chiến. Khúc nào cũng đầy đặn cảm xúc. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng, là cả hai người đều chọn vị trí ngồi an toàn, có thể bao quát ở khoảng cách xa, và thường bất giác đảo mắt rất nhanh xung quanh đề pḥng trong khi tôi biết rơ chẳng có ǵ đe dọa. Có lẽ, phải từng sống nhiều năm trong nghi kị, kiểm soát, canh chừng th́ sự cảnh giác mới thành một phản xạ có điều kiện như vậy. Các chú cho hay, bây giờ đỡ hơn trước rồi song mỗi khi có chiến hữu ở hải ngoại gửi tiền về giúp đỡ th́ vẫn người này người kia tới thăm ḍ, căn vặn, làm khó.

Tôi nhớ có lần gặp một TPB sống trên con đ̣ nhỏ ngay dưới chân cầu Thanh Hà. Tôi xin phép xuống thăm nơi ông cư ngụ, nghe giọng Bắc, tay chân ông run rẩy, thấy rơ sự âu lo. Phải hỏi nhiều lần ông mới trả lời nhát gừng. Khi tôi nhắc tên một người quen, ông mới b́nh tĩnh trở lại.

Vài lần khác, tôi gặp TPB trong những t́nh huống không dự định. Họ hầu như đều mưu sinh bằng nghề bán vé số, một thứ nghề dành cho người không vốn liếng, không sức khỏe và cả không nhà cửa. Mỗi người bị thương ở một chiến trường khác nhau. Có người may mắn được chính phủ VNCH trợ cấp vài năm rồi tàn chinh chiến, tự bươn chải lần hồi. Có người bị bên thắng cuộc cầm súng xua khỏi Tổng y viện Duy Tân vào trưa 30/4, tự lết về hàng trăm cây số t́m về quê quán khi vết thương c̣n rỉ máu. Nhưng họ đều giống nhau ở điểm tự vượt lên số phận, không trông chờ, không than trách, hàng chục năm nay vẫn kiên cường sống dù bị phân biệt, đối xử kỳ thị. Gặp các chú trong những hoàn cảnh khác nhau, khi nào tôi cũng hỏi họ có hận thù đối phương, những người đă bắn vào ḿnh, th́ tôi đều nhận câu trả lời chung: Không hận thù ǵ cả, họ cũng như ḿnh, đă ra trận th́ phải làm vậy, không bắn th́ sẽ bị bắn, và bản thân các chú tới tuổi th́ đi quân dịch thôi chứ cũng không phải do căm ghét ǵ những người từ miền Bắc vào đ̣i giải phóng miền Nam. Bên thua cuộc th́ suy nghĩ rất giản dị như vậy. Ngược lại, cho tới bây giờ, nhắc tới thân phận TPB, vẫn có những phát ngôn dùng từ hằn học, miệt thị, thiếu văn hóa để gọi họ, đặc biệt khi nói về chương tŕnh "Tri ân TPB VNCH". Đọc những bài viết này, thấy thật ḷng ghê sợ cho cái gọi là ḥa giải, ḥa hợp.

Trước Tết Nguyên Đán năm 2019, vườn rau Lộc Hưng bị cưỡng chế. Ngôi nhà chung, nơi những TPB "Bên nhau đi nốt cuộc đời" bị đập tan thành b́nh địa. Những mảnh đời đại diện cho bi kịch huynh đệ tương tàn thêm một lần tan tác. Sau đó, không thấy ai đề cập đến số phận của họ trôi giạt về đâu.
Liên tôn Phật giáo- Thiên Chúa giáo (Chùa Liên Tŕ và Ḍng Chúa cứu thế Sài G̣n) từ năm 2013 tới nay đă có chương tŕnh tri ân những TPB đă góp xương máu cho miền Nam trong chiến tranh, thông qua văn pḥng "Công lư và ḥa b́nh". Từng có tới 6000 TPB được tặng quà, thăm hỏi mỗi dịp lễ tết, gần 2000 người được khám chữa bệnh, lắp chân giả, tặng xe lăn... giúp họ đỡ cơ cực nhắc rằng họ không bị lăng quên. Nhưng mỗi năm số người nhận quà tặng lại thưa vắng dần. Bởi người trẻ nhất trong đó cũng xấp xỉ 70. Rồi đây, không biết khi văn pḥng "Công Lư và Ḥa B́nh" đóng cửa, chương tŕnh này sẽ tiếp tục dưới h́nh thức nào.

Tôi nghĩ về ḍng chữ "Bên nhau đi nốt cuộc đời". Không cần phải giỏi chiết tự th́ cũng hiểu đó là tâm nguyện giản dị, khiêm nhường của những con người đă cống hiến xương máu cho quê hương, nhưng lịch sử đă đẩy họ rơi về phía chiến bại, họ cần nương tựa vào nhau để sống nốt ngày tàn. Không phiền lụy, không đ̣i hỏi, không ăn bám, không than trách.
Nhưng ngay cả tâm nguyện nhỏ bé nhân văn đó cũng khó thực hiện, trong khi từng phận đời TPB như ngọn đèn trước băo. Mong rằng, họ không bị lăng quên. Mong rằng, người đời thấm được ư nghĩa nhân văn của câu cách ngôn "Không đánh kẻ ngă ngựa". Hăy để họ được "Bên nhau đi nốt cuộc đời".

Thảo Dân