Cn sống
ti cn khc,
ti cn thương qu hương ti!*


- Qu ơi Qu!

Tiếng người đn b vang ln từ bn trong xm nh gần bờ biển.

Khng nghe con ơi hỡi vng dạ chi cả. Chị bỏ sng tm kh trn khạp nước, rồi bước ra con đường đất nhỏ. Đưa bn tay ln che nắng. Chị nheo mắt nhn ra biển v hướng về mấy đứa trẻ con chm nhom chơi tạt lon ở ngoi đầu xm gọi lớn thm lần nữa.

- Qu ơi Qu!... Ba mầy da kia ka!

Tr chơi Tạt lon giản dị, chỉ cần ci lon, chiếc dp v cht t khoảng trống. Dng gạch vụn hay phấn kẻ thnh vng trn, hoặc vung chừng hai gang tay, lm dấu cho chỗ đặt ci lon. Từ chỗ ci lon phng chừng 4, 5 bước di, vạch một đường ngang lm mức đứng để tạt lon. Khởi đầu, ai chơi th đứng ở khung kẽ của lon thảy chiếc dp của mnh về vạch ngang ny. Dp đứa no gần vạch nhất được phần tạt trước. Ngược lại, dp đứa no xa vạch nhất sẽ phải lm đứa canh giữ ci lon. Nhiệm vụ giữ lon, coi vậy chứ cực v bực lắm, như l một hnh phạt. Mấy đứa được phần tạt lon, hớn hở chạy đứng chỗ vạch ngang v lần lượt dng chiếc dp của mnh tạt mạnh về hướng ci lon, sao cho dp trng lon, lm cho n bị văng ra khỏi khung kẻ, cng xa cng tốt. Mỗi khi lon bị tạt văng ra ngoi vng, lăn lon con, đứa giữ lon phải chạy theo lon m lượm đem về đặt lại chổ cũ ngay, đồng thời phải lẹ mắt, lẹ chn v lanh tay m rượt v tm cch chạm vo người đứa đi lượm chiếc dp của mnh, trước khi n nhặt xong chiếc dp chạy được về pha sau vạch; khng bắt ai được thế mnh th cứ giữ lon v chạy lượm lon tiếp tục. Hễ bị đứa giữ lon chạm trng người, th phải thế chỗ, lm kẻ giữ lon. Cứ thế, sau tiếng lon bị tạt trng lăn lon con, lc cc, l tiếng chn chạy huỳnh huỵch, l rộ ln trng reo la, cười đa, tru chọc của bn thắng cuộc. Cuộc chơi của trẻ thơ hồn nhin vang inh ỏi cả một gc xm. Tạt lon khng nhất thiết chỉ dnh cho bọn con trai, mấy đứa con gi cũng tham dự; tiếng cười la trong trẻo của con gi hnh như vang xa hơn mấy đứa trai.

Ti phải cng nhận con Nh tạt lon rất hay, hay hơn con Lượm v hay hơn cả bốn đứa con trai trong nhm. N khng chọi mạnh như mấy đứa con trai. Bọn con trai, nhn nhn, nhảy nhảy, tung người ln, cứ thẳng cnh tay m tung chiếc dp tới; thường th trớt quớt, chiếc dp bay xẹt qua ci lon, nằm cng knh tuốt ngoi xa. Mấy đứa chọi trật, chạy ln đứng lng nhng bn chiếc dp thua cuộc của mnh, chờ cơ hội từ con Nh, đứa duy nhất trong nhm cn chiếc dp trn tay. Con Nh đ thấp nhỏ, n cn khom khom xuống, tay cầm chiếc dp nằm ngang, d d đằng trước mắt mnh vi ci định hướng ci lon, rồi vung tay, phang chiếc dp.

Vụt một ci. Ci lon bị chiếc dp tạt ngang, văng ra khỏi vng cả thước, rồi lăn ton ton thm một lc, nghe thật vui tai. Con Nh lẹ lắm, n lắt choắt, phng ci vo ln ngay sau chiếc dp, khm lưng lượm chiếc dp chạy về pha sau. Thằng Qu chạy lượm ci lon vừa đặt xuống vị tr, vừa ng tm con Nh, th bang con Lượm pha trn thừa cơ hội phang chiếc dp, trng ci lon. Ci lon bị tung ln, lăn lc cc. Thằng Qu lại lịch phịch chạy đuổi theo ci lon. Tiếng chn n c nặng nề. N mệt lắm rồi. Đm con trai lột trần tri trụi. Thằng Qu đổ mồ hi, lưng n ướt đen bng, mặt quạo đeo, vừa chạy lượm lon vừa quơ quo hốt đại theo bng mấy đứa thừa cơ hội nhặt lấy dp m chạy a về. Đ vậy, thằng Sữu v đm con trai chạy về mức hết, cn nhảy lưng tưng lm tr chọc thằng Qu. Thằng Qu chạy lượm ci lon, đập mạnh cho n đứng giữa vng trn xong, mắt lườm con Nh:

- Khng cho con gi chơi tạt lon!

Con Nh biết n ni mnh, chứ khng phải ni con Lượm. N khng chịu thua:

- Ơ Hồi giờ c ai cấm con gi chơi tạt lon đu?

- Tao cấm đ!

- Vậy chứ đứa no theo năn nỉ con Lượm với tao?

Thắng Qu bị bắt giữ lon lu qu nn mệt. Mệt nn đổ quạu, rồi ni cn, giờ th ấm ớ, mắc cở lắm; n chưa biết phải trả lời sao th con Nh lại đn p n:

- X !

Con Lượm được thế, phụ họa với con Nh, hất mặt, X thm một ci di khng km v km theo ci ngut cũng di thậm thượt. D muốn bnh thằng Qu lắm, đm con trai cũng ậm ừ nn chịu.

- Qu ơi l Qu!... Tu da!

Trong thong yn lặng ấy, con Nh nghe mẹ thằng Qu gọi, bn ku ln:

- Tu da!

Nghe mấy chữ tu da, cả đm khựng lại, ng ra biển. Rồi bọn trẻ nhảy tưng tưng vui mừng:

- Tu da!... tu da! tu da!... tu da!...

Đm trẻ ngưng chơi tạt lon, qun mất chuyện ci v nhau, bỏ ci lon đứng trong vng trn, cng a chạy ra cầu tu, đn tu về.

Mấy chiếc tu đnh c vo cận bờ, động cơ giảm tốc độ, tiếng phnh phạch vang dội rồi thưa thớt dần.

Trời về chiều đ tắt nắng.

Nghe tiếng đm trẻ con gọi nhau tu da! v ko nhau chạy ra cầu tu, chị Th ng thấy trong đ c thằng Qu, con của chị. Chị Th c vẻ vừa , thi, khng gọi nữa, quay vo trong nh.
Sực nhớ mớ tm của mnh, chị đi ra cửa để lấy sng tm kh phơi nắng trn khạp nước từ hồi sng, bưng n đem vo bn trong nh.

Từ giống tm đất thin nhin đến cch luộc v phơi đ lm cho tm kh C Mau được ưa chuộng lắm. Con tm luộc nước thật si một lc rồi mới cho muối vo luộc tiếp, sau đ mới đem ra phơi nắng; nắng mặt trời vng đất mũi, tận cng ở cuối pha Nam.

Thế nhưng, mớ tm của chị l loại qu nhỏ, nh cầm quyền ch, khng thm thu mua. Sau khi phơi vi vắng, con tm đ nhỏ, cng teo rt nhỏ lại thm, lớn hơn hạt cơm đi cht. Tuy nhỏ, nhưng nhỏ hay lớn g cũng vậy, giống tm đất vng biển, luộc chn v phơi kh bằng nắng miền biển, c mu đỏ au, thịt kh chắc nhưng mềm ngon trong miệng v hương vị thơm ngon rất đặc biệt. Nhiều mn ngon miệng, bắt mồi từ tm kh của vng ny: cơm chy tm kh kho quẹt, tm kh củ kiệu, gỏi xoi xanh tm kh, gỏi cc chua cay,

- Mẹ!...

C tiếng thằng Qu gọi. Chị quay lại. Thằng Qu đứng tần ngần, tay cầm đi dp, tay xch ci thng đựng mớ c vụn, nhn chị m ấp ng.

- G đ?.... Bỏ thng c ngoi sn nước, rồi đi rửa chn, mang dp v, chiều tối rồi!... Ba đu?

- Cn dưới bến

- Mần g dưới?

- Ba mắc mần việc với cng an

- Ci g?!...

Chị Th để ci sng tm ln bn, quy qu rời nh, đi xuống bến. Chị lo qu, khng biết chồng mnh phạm ci tội g m bị cng an mần việc. Thằng Qu bỏ đại thng c xuống nền nh, hai tay cầm hai chiếc dp lẽo đẽo theo mẹ:

- Nghe ni ghe nh con Lượm nghe ni Ba n đi rồi!

Chữ đi m thằng Qu mới ni, by giờ rất l phổ thng, sau khi cộng sản chiếm miền Nam của chị, nhất l trong vng ven biển ny. Chỉ mỗi một chữ ngắn ấy, n kể lại cả một chuyện di đầy thương tm; cho d người ra đi c đến được bến bờ tự do hay ra đi m khng bao giờ đến. N bo cho những người cn lại phải khn hồn m trnh lin lụy. Kinh nghiệm sống dưới ci chế độ cộng sản ny l như vậy. Khng nghe, khng ni, khng thấy, khng biết g hết vẫn c lợi hơn cho mnh. Mấy ci vụ đi ny khng lạ g với chị, cũng khng phải l lần đầu xảy ra trong ci xm biển ny. Nghe thằng Qu ni vậy, chị Th khựng lại, cầm tay thằng Qu, quay trở về nh:

- Thi,... đi da!

- Mnh khng xuống bến với Ba ?

- Xuống mần chi!

Chị biết chồng chị c thừa kinh nghiệm để đối ph với mấy ci vụ mần việc của bọn cng an về vụ ghe v ngư phủ trong đon đ vượt biển. Thằng Qu khng biết tại sao mẹ n khng cn muốn xuống bến, nhưng nhn mặt mẹ n nghim trọng qu, n khng dm ci lời hay hỏi han chi thm. Trong pht chốc, nghĩ lại tội nghiệp thằng Qu, chị bung lơi tay con, vi tay lấy đi dp v cầm cho con; chị dịu giọng:

- Da nh, Mẹ tắm rửa cho con, rồi ăn cơm Cht Ba da.

Mấy chiếc thuyền đnh c nhỏ cột trn bến, nhấp nh in mnh trn nh đỏ thẫm của hong hn. Ba người mặc đồng phục cng an ko nhau về trạm. Mấy người đnh c trong xm, ra khơi đnh c với ba của con Lượm hồi sng sớm, giờ cũng lục đục tản hng, về nh.

Đi ngang ghe ti, anh Th dừng chn, đưa ci thng nhựa trn tay ln:

- Hốt một mớ ăn cơm!

Ti tuột xuống pha sau ghe, lấy ci thau v đi ra mũi ghe. Anh Th vi lấy ci thau, xc v đưa ln cho ti một thau đầy vun mực ống nhỏ lẫn lộn cc thứ c vụn vặt chưa lựa ra.

- Cm ơn anh Th nghen.

- Ơn nghĩa g cht đỉnh vậy m!

- Anh cho nhiều qu vậy.

- Tui cn đy n, lo g

Dn đnh c by giờ ngho hơn, sống chật vật hơn. Họ khng cn được bn c của mnh như hồi cn tự do; by giờ hải sản kiếm được phải bn cho nh nước. Chế độ cộng sản lm cuộc sống họ thm kh khăn, nhưng khng thay đổi được bụng dạ chất pht v tnh người chan ha của dn lng miền Nam.

- Lựa c ra kho l đủ ăn cơm chiều rồi Chắc tụi tui phơi nắng một mớ mực, hm no chạy xuống đy, mnh lai rai!

- Ừa tối nay da hả

- D, nhn vin trạm ăn cơm xong, xuống hng, th tụi tui da.

- Rồi c chuyến, chạy ghe xuống đy mnh nhậu!

Anh Th cười hề h hứa hẹn rồi xch ci thng ln:

- Thi. Tui da để bả trng.

Ti khng hỏi v anh Th cũng khng ni; ai cũng biết khng nn bn nhắc về chuyện trốn đi của anh B, ba của con Lượm, trong lc ny. Nhưng trong anh v ti cũng đều cầu mong cho chiếc ghe đnh c b nhỏ của ba con Lượm đến bến bờ tự do bnh an. By giờ, ai cũng mong c cơ hội thot đi được như anh B. Chng ti cũng muốn trốn đi từ hơn năm nay rồi. Anh Th chắc cũng mong trốn thot với chị Th v thằng Qu. Nhưng thot đi một mnh đ kh, mang vợ con xuống ghe để theo cng th khng phải dễ, cng kh hơn gắp bội phần. Tội nghiệp chị B v con Lượm chắc khc vi lc ny. Anh B thot đi được, th chị B v con Lượm cn c cơ hội sang với anh v được lm người tự do.

Con chim hải u muộn mng, đơn độc chao lượn gọi đn. Những tia nắng cuối cng của ngy long thong, lấp lnh trn mặt sng. Bến tu thưa vắng, khng cn tu thuyền ra khơi hay trở về bến. Chỉ trong vi pht ngắn, mặt trời đ khuất hẳn. Gi mơn man th thầm tiển biệt. Ngy tn. Đm đen phủ trm. Ngy mai trời lại sng trn biển. Nhưng đm đen của cộng sản bạo tn vẫn cn phủ trm trn qu hương ti.

Triền min, ging bo biển Đng tht go
Cuốn đi cnh hoa đo, dạt tri nơi nao
Trng dương như khc, như than cho đn con
Biển su l mộ chn, con ơi i đọan trường
Trời đm sao rơi, nước mắt i long lanh
Khổ đau khng vơi, tc đ phai mu xanh
Xa nhau mi từ đy, chia ly mi từ đy
Yu thương v nhung nhớ dng trn đầy
Sương bao phủ đầy trn qu hương khổ aỉ
Yn vui giờ đổi lấy lầm than kiếp đọa đầy
Mịt mờ hm nay, no ai biết tương lai

Cn sống, ti cn khc, ti cn thương qu hương ti
Cn sống, anh cn nhớ, anh cn thương em ơi
Cn sống, ba cn nhớ, ba cn thương con ơi *


Bi Đức Tnh

..
* Lời nhạc Lưu Đy, sng tc: L Minh Đảo
(Thiếu tướng L Minh Đảo qua đời ngy 19 thng Ba, 2020)