Thời tiết c nắng, ko di suốt hơn cả tuần rồi!

Thứ Su ny, nhn trời thấy vẫn cn nắng tốt, ti nghĩ đến qun c ph, nơi chng ti thường gom lại, gặp nhau mỗi tuần, trước khi c cơn đại dịch. Trời khng mưa, lại c nắng th cn g bằng. Như thế ny, đứng uống c ph ở ngoi trời, khng lo bị ướt lạnh.

Cũng như khắp nơi bị nhiễm vi trng Covid-19, tiệm qun được lệnh phải đng cửa. Sau đ, khi số người bị ly bệnh giảm khả quan, chnh quyền cho php tiệm qun được mở cửa; nhưng chỉ bn cho những người c đặt hng, hay đến chờ mua, khng được bước vo bn trong tiệm qun. Qun v khch c ph cũng lm vo cng khổ nạn chung. Người muốn mua c ph phải đứng sắp hng, giữ khoảng cch ấn định, chờ nhận c ph, rồi mang đi đu đ m uống. Tuy vậy, nhiều người vẫn cn ngại ra ngoi, tiếp xc với người khc, nếu khng qu cần thiết. May l, từ hai thng trước đy, con số nhiễm bệnh, tại thnh phố ny c giảm nhiều; nhm bạn b c ph, c bớt lo ngại, đến mua ly c ph, rồi đứng ngoi lề đường m thăm chuyện với nhau. Tnh thật, khng thể no bằng, hay giống như thời cn được tm chụm gần nhau, khề kh c ph; nhưng thế ny vẫn ấm tnh bạn. C cn hơn khng vậy!

Vậy rồi, hm 12 thng Tm vừa qua, cc vin chức trch nhiệm về sức khỏe cho dn chng trong tỉnh bang, c bo động: c thm 85 người mới bị pht hiện nhiễm vi trng dịch cm gọi l Covid-19. Cũng trong ngy ny, thm 1 bệnh nhn đ phải từ trần, sau 11 ngy khng c tử vong. Đy l con số người mới nhiễm bệnh, cao nhất trong một ngy, tnh từ 25 thng Tư đến nay. Hầu hết những bệnh nhn mới ny l người trẻ tuổi. Khng biết, c phải v tuổi trẻ thường hay cao ngạo, khoi coi thường ci chết, thch xm tụ vo nhau m tiệc tng, nhảy nht, bất kể ai bệnh, ai chết. Tnh trạng ly nhiễm loại dịch cm gọi l Covid-19, sau khi đ giảm xuống chỉ cn một vi người nhiễm bệnh, đột ngột tăng cao trong mấy ngy nay, đ lm cho chnh quyền địa phương phải lo ngại. Cc tiệm qun bn cho người vo bn trong đều kiểm lại cc biện php an ton cho khch v nhn vin. Người mua sắm, đi ăn uống, thăm viếng nhau, giờ trở lại với ci ngại ngng hơn, chỉ muốn thu rt vo sau lớp vải che miệng, che mũi. Bạn b khuyn nhau thận trọng khi rủ r nhau, tụ họp ra qun uống c ph; cũng v loại bịnh cm lạ, rồi trở thnh cơn đại dịch ton cầu.

Thấm thot, vậy m cũng đ hơn nửa năm rồi!

Hơn nửa năm nay, nhm bạn chng ti mất đi ci th của cuối tuần gặp nhau, khề kh chuyện tr, bn ly c ph. Thực ra, khng mấy ai trong chng ti l thật sự ghiền c ph. Ghiền c ph th ở nh pha uống cũng xong, c g m lớn chuyện đu. Phải cng nhận l, c ph ở qun c khi ngon hơn, v c ci khc hơn c ph ở nh. Ci khc nhất, c lẽ l ci qun c ph! Ghiền qun th chắc đng hơn l ghiền c ph. By giờ, nghiệm lại, cn c thm ci ghiền tnh bạn, tnh gi. Như thế, ghiền tnh bạn, chắc hẳn l phải nhiều hơn ghiền qun v ghiền c ph.

Chắc l vậy!

Đến by giờ, gần 50 năm qua, ti vẫn cn nhớ buổi sng, bốn đứa ti rủ nhau ra qun ch Hy ngoi đầu hẻm, để uống c ph v từ giả Cang, bạn cho trọ nhờ mấy hm, rồi đi trnh diện nhập ngũ.

Qun ch Hy, giống đa số qun bnh dn, chuyn bn c ph pha bằng vợt. Bếp pha c ph của ch Hy cũng giản dị, với ba l chụm bằng củi, vi ci siu đất nung, ấm nhm, bnh tr C ph mỗi qun c hương vị khc nhau. Ci thơm ngon khc nhau l ở cch pha, cch chọn lọc bột c ph; theo khm ph, theo kinh nghiệm của từng qun. Ngay khi thấy mấy ci siu đất trn bếp của ch Hy, l chng ti c cảm tnh với c ph của ch. Nhiều qun, chỉ dng ấm pha bằng nhm. Pha bằng siu đất như ch Hy, mới c được chất c ph thơm ngon độc đo.

C ph!

Đấy l tn m người Việt Nam mnh gọi, từ xa xưa gọi theo tn caf của tiếng Php. Dn địa phương ni tiếng Anh, trn đất nước gọi l qu hương thứ hai ny, khng gọi như vậy; họ ku l coffee, nhưng cũng c tiệm qun dng chữ caf từ chữ Php trn tn hiệu; khng r c phải l cho c vẻ, t nhiều, l Ty một cht!

Hồi đ, người bnh dn ở miền Nam mnh hay bảo nhau l đi uống c phe. Nhiều người chưa từng nghe, th nghe c phe n l lạ, ngộ nghĩnh. Nhưng chắc chưa ngộ bằng khi vo cc qun ăn trong khu Chợ Lớn, lc nghe cc ch như ch Xường, ch Ha hay A Cảo, A Mnh, người gốc Hoa trong đy, gọi l c ph. Ni chung, d quen nghe tn gọi c phe hay c-ph, hay khng, hay d c gọi g th gọi, người Việt mnh nghe cc tn gọi ấy l hiểu ngay, ni đến ci mn thức uống c hương vị thơm ngon độc đo, y chang với thức uống thường được gọi l c ph.

Hồi thời xa xưa đ, từ ci thuở trước khi mn c ph ở miền Nam được chuyển qua cch pha bằng phin (filtre) v qun c ph sang trọng hơn, th mn c ph được pha bằng cch rất bnh dn, tương tự như nhau; đ l pha bằng ci vợt bằng vải. C ph pha bằng ti vải, hnh như được khởi đầu từ pht minh của cc ch Thong, ch Con hay cc A Ln, A Ha, người gốc Hoa, trong cc qun bn m, hủ tiếu hay hủ tu.

Ti vải ny may thnh hnh ci phểu. Cọng dy kẻm bằng đồng luồn vo, quanh miệng ti vải, lm vnh ti mở trn, rồi vấn cho xoắn cng nhau thnh ci cn của vợt. V ci ti vải ny hơi going giống như chiếc vớ, dng để mang vo chn khi đi giy, nn c người ku l c ph bt-tất. C dn chơi khoi gọi l c ph vớ cho vui; v theo cch pht m của người miền Nam bnh dn th chữ vớ sẽ l dớ. Như vậy, bt-tất, vợt, vớ hay dớ đều được cả; người Si Gn, người miền Nam mnh đều hiểu l ci ti bằng vải để pha lượt mn c ph, c phe hay c ph.

Để giữ cho hương vị c ph thuần chất c ph, người ta khng bao giờ giặt ti vải pha c ph bằng x-bng hay thuốc tẩy. Cũng v vậy, ti vải pha c ph c mu thm nu. Mu nu ny đậm hay dợt theo thm nin cng vụ của ti vải. Trng c vẻ khng đẹp mắt, nhưng ti vải cng đậm mu, hương thơm v vị c ph cng thơm ngon, độc đo hơn. Trước khi pha, người ta trụng cc ti vải ny trong nước si một lc cho sạch. Sau đ, mới cho bột c ph vo. Loại c ph, pha trộn thế no, hay số lượng bao nhiu; đ l cng trnh nghin cứu, kinh nghiệm để tạo thnh ci hương vị đặc sắc ring của mỗi qun. Kế tiếp, ti vải chứa c ph ny được nhng vo siu hay ấm c nước đang si. Hầu hết cc qun dng ấm bằng nhm. Qun no dng siu nung bằng đất v chụm bằng than, bằng củi th c uy tn v được cảm tnh của người kh tnh về hương vị c ph. Siu ny cũng l siu dng để nấu thuốc bắc. Đy l loại siu lm bằng đất nung, hnh dạng trn trn, trng ngộ nghĩnh, với vi rt v cn cầm bn hong siu, cng chếch xo ln một hướng. Loại siu đất ny giữ độ nng v nng đều, gip cho bột c ph trong vợt ha tan, đậm đ cả hương thơm lẫn vị c ph. Do siu bằng đất, c tnh giữ nng lu v đều, đ lm tăng hương vị của c ph, ngon hơn hẳn c ph pha trong ci phin bằng kim loại. Qun no c ci siu với khi m đen muốn hết mu vng ng nh của lớp men bn ngoi siu, trng khng đẹp mắt, nhưng đấy chnh l siu c ph thm nin, thường c uy tn lắm!

Sau khi cho ci dớ c bột c ph vo ấm hay siu, người pha lấy đũa khuấy khuấy, dạo dạo vi vng. Xong, đậy nắp lại rồi . . . kho độ năm mười pht, chất c ph mới đạt đng hương vị. Người ta tiếp tục đun thứ nước đầu ny với lửa nhỏ liu riu trn bếp than, dnh cho những thực khch muốn uống c ph vợt nng, như c ph đen hay thm đường hoặc sữa đặc c đường. Ti cn nhớ, ch Hy kỷ lắm, ch trần mấy ci ly qua nước si để tri đi mi nước my, cm bm trn ly tch sau khi rửa, trước khi rt c ph ra ly cho chng ti.

Chnh ci giai đoạn pha chế thật cng phu v cần c nhiều kinh nghiệm ny m hương vị c ph ngon tuyệt vời. Dn ghiền c ph, c người cn gọi l c ph kho. C ph kho chỉ ngon lc mới vừa kho nước đầu, v lc mới kho. Nếu c ph bị kho một hồi lu, người kh tnh sẽ nhận ra mất hương thơm nồng nn của c ph, m c mi v vị đắng như thuốc Bắc. Nước sau, hay nước nh, th khng sao ngon bằng, thường sang ra ấm nhm, để nguội v dng cho cc mn c ph với đ lạnh.

Trước khi người miền Nam mnh, nhất l Si Gn, c loại c ph pha kiểu Php, trong cc qun c ghế da sang trọng, như La Pagode, Brodard; người Si Gn v dn miền Nam mnh thưởng thức c ph pha bằng vợt v kho trong ấm hay siu. Vo khoảng những năm 1930, khắp Si Gn, Chợ Lớn, khắp cc phố x tỉnh thnh ở miền Nam, hầu như sng no qun c ph cũng c khch, v c đng khch.

Hồi đ, Si Gn mnh chưa bị qun giải phng cướp mất tn; trong Chợ Cũ c rất nhiều tiệm với c ph kho, bn suốt từ sng sớm đến khuya khoắt. Ở bng binh Ng Bảy, c một tiệm c ph hủ tu, sng đn v đỏ lửa từ 4 giờ sng cho đến tận 12 giờ đm... Nếu vo Chợ Lớn, cn ngon lnh hơn nhiều, bởi giữa khuya vẫn cn cc mn bnh bao, bnh tiu, d-chả-quải v dỉ nhin, khng thể thiếu mn c ph; để thưởng thức đến tận khi trời sng.

Sau đ, mn c ph dớ bnh dn mộc mạc, nhưng đậm đ hương vị v tnh cảm, chuyển sang kiểu cch lịch sự hơn, từ tiệm qun, bn ghế, đến ci lượt bằng kim loại sng bng, xinh xinh, trn tch c ph cho mỗi người, gọi l c ph phin. C ph phin c phong cch sang trọng ring, dnh cho khch c tiền v thừa thời gian. C ph vợt th bnh dn hơn, pha sẵn, gi cũng bnh dn, dnh cho người lao động c t tiền v t thời giờ rỗi rnh, nn vẫn cn tồn tại. Ngoi ra, chỗ pha c ph vợt thường trng khng đẹp mắt cho lắm; mấy ci vợt th thm mu c ph, siu đất th mu men vng bn ngoi bị m khi đen đủi. Thế nhưng, chnh nhờ ci vợt, ci siu, cch pha chế cng phu, đng điệu v cầu kỳ ấy, đ lm cho người thưởng thức ly c ph vợt, sẽ cảm nhận được hương vị thơm ngon đặc biệt, m cc kiểu pha khc khng sao c được.

Cho d sau ny, c ph đi vo cc qun sang trọng, pha chế kiểu cch hơn, c nhạc phập phnh hay m đềm du dương. Theo thời gian, hương vị c ph ngấm đậm vo k ức của người dn trong khắp thnh phố miền Nam mnh. Hương thơm v chất đắng c ph cho những lời thơ thm tnh tứ. Qun c ph v dng nhạc của Si Gn, miền Nam mnh, đ một thời như hnh với bng, vang bng một thời. V cho d những kẻ xưng danh cch mạng c kch động, xua la tuổi trẻ Si Gn đi lng xt, tịch thu v thiu hủy nhạc vng của miền Nam mnh; cho đến by giờ, v mi mi về sau, vẫn cn đ, cn vang bng v được gọi l nhạc vng. Chất vng trong văn ha nhn bản của miền Nam l vng thật. Dng cc thứ thủ đoạn gian manh v bạo ngược của cộng sản, th khng thể no thiu hủy được nhạc vng của miền Nam. C thể ni rằng, người ta th m cng đi rong ruổi bn nhau trong ci nắng gay gắt, chắc hẳn vẫn cảm thấy dễ chịu hơn l cầm tay người tnh m chui vo những nơi đang ong ng ci thứ gọi l nhạc đỏ, hay l nhạc cch mạng. Cũng bởi thế, chnh những kẻ đ ra lệnh thiu hủy văn ha miền Nam, chnh họ v con chu họ, đến ngy nay vẫn đam m nhạc vng của Si Gn, của miền Nam mnh. Trong khi những g gọi l cch mạng của chế độ cộng sản, trở thnh những thứ đ chết m chưa chn, giống y như ci thn xc tại Ba Đnh. Nếu văn ha miền Nam v dng nhạc miền Nam m cũng giống như ci thứ gọi l văn ha cch mạng ấy, th chắc hẳn, đ khng c những tnh tứ, với con đường học tr thơ mộng, những ngy Thủ Đ tưng bừng phố x, như lời nhạc trong Trả lại em yu, của Phạm Duy:

Chủ nhật uyn ương, hẹn h đy đ
Uống ly chanh đường, uống mi em ngọt

Nghe ni, Si Gn mnh by giờ, hnh như cn st lại hai qun c ph vợt v kho bằng siu đất. Hai qun ny tồn tại đ trn nửa thế kỷ, một qun ở quận 3 v một qun khc ở quận 11. Hương vị c ph vợt kho trong siu đất c sự hấp dẫn ring, m c lẽ khng vị c ph tn thời no c thể snh được.

Mấy năm gần đy, người ta cn đổ x nhau lm cc thứ qun c ph, dn dựng sao cho giống như thời m Si Gn chưa bị mất tn. Tức l quay trở lại với văn ha, m nh cầm quyền cộng sản đ từng nguyền rủa l văn ha đồi trụy. Cc bi viết để quảng co, v viết ca ngợi cho chế độ, dng đủ cc thứ chữ của cch mạng, loại chữ m người ta dng một cch rất l v tư, như chữ v tư trong ngn ngữ thời x hội chủ nghĩa, ở đu cũng dng được v chỗ no cũng nht vo được. Thử đọc chỉ một cu tng bốc của họ như sau:

Qun ny l một trong những qun c ph tin phong của phong tro gợi nhớ hnh ảnh ngy xưa của Si Gn độc đo v đầy ấn tượng

Trong bi viết, tc giả cn tự ho, khoa trương nhiều hnh chụp. Trong đ, c hnh chụp một vch tường của ci qun, được tc giả bốc thơm l một trong những qun c ph tin phong của phong tro gợi nhớ hnh ảnh ngy xưa của Si Gn độc đo v đầy ấn tượng, với chữ ngy xưa trong dấu ngoặc kp. Đấy l hnh tấm quảng co, cho l ngy xưa; n lớn chiếm gần hết bức tường của qun c ph ấy. Hnh vẻ lại tấm quảng co thuốc trị bệnh. Trn khung chữ nhật xanh l cy l chữ mu đen của hiệu thuốc PIPROL FORT, c vẻ km thm hnh hai cọng trn c đầu nhọn, cong cong, ngoằn ngoo, mu trắng v đen, quắn lấy nhau. Dưới hiệu thuốc, c khung mu đen như chữ viết của cu quảng co l trừ hết sn li, giun kim. Bn dưới cy ấy c hai hng chữ mu đỏ, nhấn mạnh l Mạnh nhất v Tốt nhất. Bn tri khung quảng co về thuốc, c vẻ ci bn tay gn guốc cầm con dao nhọn, đm thẳng xuống nhm mu trắng v đen, hnh dạng cc con g đ, đang cong oằn, giy giụa, m thuốc ny chuyn trị.
C phải chăng, trang tr cho qun c ph c bn km thức ăn, như thế mới gọi l độc đo v đầy ấn tượng của người Si Gn by giờ ?!

Ti khng biết v ti khng tin qun c ph ngy xưa của Si Gn mnh, lại thiếu mất tr khn đến như thế, khi dn hay vẻ ci quảng co hết sức l v duyn, lm mất ngon cho cả mắt, mũi v miệng của khch như thế!

Vậy m, khng r v sao, ngy nay, người Si Gn by giờ, lại c thể tự ho, dung dăng dẫn dắt nhau, vo ci qun như thế ny, để ngồi tnh tứ m ngắm nhn ci quảng co khng thơm tho, hay ngon bo ấy, trn vch; trong khi thưởng thức cc mn bnh v c ph trong ci qun được tuyn dương l tin phong của phong tro gợi nhớ hnh ảnh ngy xưa của Si Gn

i ci gọi l Si Gn ngy xưa của Si Gn ngy nay!

i Si Gn ngy nay!

Như hương vị c ph, từ đồng phục học sinh, từ ci vng khăn đỏ oan nghiệt trng cột cổ tuổi trẻ, những mẫu o di lạ thường, đến cc tiệm qun cho d c biến chế, hay ni theo chữ nghĩa của cch mạng trong nước gọi l cch tn hay cch mạng chi đ, c lạ kỳ đến thế no đi nữa, khi khng cn tnh người v con người như ngy xưa ấy, hương vị sẽ vẫn l ci g đ xa lạ, khng thể no thưởng thức được!

Si Gn!

Tn gọi Si Gn!

Đấy l linh hồn của Si Gn, của miền Nam Việt Nam mnh, kh m phai mờ trong k ức của những người Si Gn v những người miền Nam, người Việt Nam.
C ph khng phải chỉ ở tn gọi hay hương vị, khi thiếu chất đậm đ, đằm thắm của tnh người, th vẫn l ci mn uống nhạt nhẽo, v vị.

Những hoi niệm cũ!

Với Si Gn xưa, với những con đường đ bị mất tn, như đường Tự Do, đường Cng L, để thay bằng những ci tn gọi xa lạ, kỳ dị, mất cảm tnh đối với người miền Nam; l những g đ bị cướp đi, đ mất v khng thể no tm lại được hay thay thế được!

Như ci giống vi khuẩn gy nn cơn đại dịch hiện nay, con vi khuẩn cộng sản cho d c thuốc chủng ngừa hay trị diệt được n, Si Gn v x hội Việt Nam với nền văn ha nhn bản, dn tộc như ngy xưa, chắc phải mất một thời gian lu lắm mới c thể phục hồi; để người Si Gn của ngy xưa được sống lại với thng ngy của ngy xưa ấy!

Hm nay trời cn nắng ấm!

Nắng nơi đy vẫn l nắng ấm, nhưng ấm sao bằng nắng ấm qu hương.

Qu hương ti!

Si Gn của ngy xưa!
tất cả; c phải chăng, giờ chỉ cn trong hoi niệm!

Thng 8, 2020.
Bi Đức Tnh
 

 


VĂN CHƯƠNG

2018-2019
2017
2016
2015
2014
2013 
2012

Truyện Ngắn

Hồi ức - Một thời chinh chiến 
No Easy Day - Ngy Vất Vả


VNCH đ dũng cảm khai hỏa lại TQ tại Hong Sa
Những dấu hiệu qun Mỹ đ sẵn sng ở Biển Đng
Một thong Hương Xưa  
Mơ chuyến ra khơi

Những người lnh cũ  
Truyện những con tu : Gia đnh.. C Năm  
Hỏng rồi tiếng nước Ti!!!.  
Tấm thẻ bi  
Tm vui cuối đời  
Giấc mộng khng bnh thường
Xưa rồi diễm  
Trường Bộ Binh Thủ Đức - Đoạn đường chiến binh
Những cnh d khng về đến điểm hẹn  
Gh bến Cao Hng  
Hồi ức của một người Mỹ về cấp chỉ huy QL/VNCH  
Một phin gc đm  
Ci nn sắt của người lnh VNCH 
Con Ba Đồng Thp  
Cu chuyện về một người VN tnh nguyện đi lnh Mỹ 
Nghỉ h ở Mallorca  
HQ 602 - Vụ thảm st HT Ng Minh Dương 
Tr c từ trại LLĐB đến căn cứ Hải Qun 
Khấn người tnh địch
Qun chuyện phải nhớ....  
Chỉ l kỷ niệm 
Căn cứ Tuyn Nhơn 
Ti đi t  
Anh ở đy! Sao anh ở đy?  
Nhật k buồn!
Lực lượng Hải thuyền (1960-1965)  
Bn nhau đi nốt cuộc đời  
Si Gn - Trăm nhớ nghn thương
Ci bng cuộc chiến v mn nợ 45 năm  
L do then chốt dẫn đến 30-04-1975  
Si Gn những ngy cuối thng 4/1975  
Truyện những con tu : Hộ tống hạm (phần 1)  
Chuyến bay cuối  
Ai đầu hng, nhưng tao th khng!  
Ngy 30-4 lại đo hạn năm 2020!  
Chuyện bn đường  
Vietnam War: Ai thắng ai thua?  
Ngy Quốc Hận 30 thng 4 1975  
Truyện những con tu: Tuần duyn hạm (PGM)
Lng Yuba City trong cơn c dịch Corona  
Thiếu Tướng L Minh Đảo vị Tướng bất tử
Tch c ph muối
Tnh yu thời chinh chiến
Hội chợ Tết Canh T do CĐNVTD/VIC Tổ Chức
Vạt nắng bn đồi
C đm no buồn bằng đm 30
Dng sng ngy ấy  
Lạc giữa ma Xun  
Năm Canh T 2020 ni chuyện chuột  
Đm xun trn vng biển chết 
Tại sao Vũ Hong Chương bị bắt?  
Quả Phụ Hong Sa