Văn hóa phong b́

Tản Mạn: Hà Việt Hùng

Từ “ngày xửa ngày xưa, lâu lắm rồi…”, người Việt trong nước đă biết gửi thư cho nhau thăm hỏi sức khỏe, gia đ́nh, nhất là vào những dịp lễ lạy to lớn. Dần dần họ biết dùng phong b́ gửi thư cho nó lịch sự hơn, kín đáo hơn, không ai đọc được những ǵ viết bên trong. Ngày nay, ngoài “nhiệm vụ” trên, phong b́ c̣n dùng để… gói tiền cho được tiện lợi hơn, an toàn hơn, kín đáo hơn và tế nhị hơn. Hiện nay, “văn hoá phong b́” được dùng ở hầu hết mọi nơi tại VN. Phần lớn các BS và y tá trong các bệnh viện ở VN hiện nay chỉ thích cái ǵ tế nhị thôi. Người dân gọi là “phong b́ cho y tá và BS”.

Có lẽ, chưa bao giờ, chữ “văn hóa” lai được sử dụng nhiều như thời này. Nào là “văn hoá phong b́” (trong bệnh viện), “văn hoá ăn uống”, “văn hoá đánh nhau”, “văn hoá đánh ghen”, “văn hoá nhậu nhẹt”, “văn hoá chửi thề”, “văn hoá phản biện”, “văn hoá sáng tạo”…Bài này chỉ nói riêng về “văn hóa phong b́” mà thôi., nghiă là loai “văn hoá” dùng riêng trong bệnh viện.

Có nhiều người nói là “vào bệnh viện VN, phải thủ sẵn phong b́”, nghiă là sẵn sàng với mọi t́nh huống Điều này không phải là nói quá. Lời nói đó lấy kinh nghiệm từ thưc tế mà ra. Ai chưa vào bệnh viện lần nào, không biết câu này.

“Văn hóa phong b́” được sử dụng rộng răi trong hầu hết các bệnh viện VN. Nếu bạn, hay thân nhân của bạn, mắc một chứng bệnh cần phải điều trị lâu ngày hay cần phải giải phẩu ngay, đây là lúc bạn phải “thể hiện” “văn hoá phong b́” với các bác sĩ hay y tá của bệnh viện. Nếu không, c̣n lâu lắm mới tới phiên bạn hay thân nhân bạn, nếu không muốn nói là “không bao giờ.”

Theo trang website Haiquan online ngày 28-1-2017, nữ BS Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ Trưởng Bộ Y Tế có nói rằng “…sau khi chữa khỏi cho bệnh nhân, họ đưa phong b́ cảm ơn bác sĩ, lại là vấn đề khác". Thế có chết không? Nếu BS chữa khỏi bệnh, bệnh nhân trả ơn lại bằng “phong b́” cũng được thôi. Nhưng nếu bệnh không khỏi, bệnh nhân biết trả ơn cho ai và bằng cách nào, thưa bà BS Kim Tiến? Lại nữa, hồi ông Nguyễn Quốc Triệu c̣n là Bộ Trưởng Y Tế, trong bài trả lời phỏng vấn (Báo điện tử Dân trí), đă nói: “Phải quyết liệt lên án và xử lư nghiêm” đối với tệ nạn “phong b́ cho bác sĩ trong bệnh viện”. C̣n chuyện “phong b́”, ông cho biết đó là “phong tục tập quán văn hoá tốt đẹp của dân tộc…”
Hết ư.

Theo trang blog hahien, lănh đạo của một bệnh viện, cho rằng “thầy thuốc cũng là thầy, v́ vậy quà tết thầy hay biếu thầy là thể hiện ḷng biết ơn và là một phong tục truyền thống rất tốt đẹp có từ ngh́n xưa”, miễn là việc biếu xén phải thực hiện sau khi điều trị…(20/10/2011).

Đă từ lâu rồi dân VN khổ như chó. Ấy vậy mà người ta cứ tưởng là sướng lắm. Này nhé, xem phim VN, thấy trong phim nào người bệnh cũng một ḿnh “chiếm” một pḥng rộng răi, thoáng mát, có y tá và BS săn sóc đầy đủ; thực tế mỗi pḥng đều có rất đông bệnh nhân và người nhà. Ngườt ta ngủ cả dưới gầm giường, trên lối đi, thậm chí ngay cả trong nhà vệ sinh. Chỉ cần một chiếc chiếu rách là đủ cho một gia đ́nh 5-6 người. Pḥng bệnh chật chội, ồn ào, mất trật tự, mất vệ sinh. Phần nhiều các BS mặt non choẹt, thiếu khả năng chuyên môn, thiếu thuốc. Ở trường hợp đó, phải có “quen biết”, phải biết cách sử dụng “văn hoá phong b́” đối với các y tá hay BS, c̣n không, cứ nằm đấy chờ…chết, v́ sẽ chẳng có ai giúp bạn đâu. Người ta nói “đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn” hay “thông minh” mà. Một vị BS nói về ngành y tế VN hiện nay: “chợ đen dịch vụ y tế” vẫn diễn ra hàng ngày, hàng giờ bởi ư thức hệ bao cấp vẫn c̣n đang đeo đẳng ở những quốc gia ấy, trong đó có Việt Nam. (VN Express, 9/6/2016, BS Trần Văn Phúc)

Phần lớn các BS nhà ta quên Lời dặn Hippocrates trước khi ra trường hành nghề “cứu nhân độ thế.” Họ chỉ biết có tiền. Tiền là trên hết. Tiền sẽ giúp làm được tất cả, dù là khó. Tiền có thể đổi trắng thay đen, đổi đen thành trắng. C̣n những thứ khác chỉ là “thứ yếu”, không đáng kể.

Các BS “ngày xửa ngày xưa…lâu lắm rồi...” nghèo “rớt mùng tơi”, đời sống khó khăn. C̣n các BS bây giờ khôn hơn. Ở biệt thự to, lấy vợ đẹp, đi làm hay đi chữa bệnh bằng xe hơi có tài xế riêng, được xă hội trọng vọng, sướng…thấy mẹ, nên quên mất lời dặn ḍ của Hippocrates, và quên trách nhiệm của ḿnh là lẽ dĩ nhiên. Ở trong một nước, thằng cha Chủ tịch c̣n ngu, ḿnh dại ǵ lại ngu hơn hắn?

Thế là chỉ có “anh dân ngu, cu đen thùi” lănh đủ. Ai bảo anh đau ốm, lại c̣n nghèo nữa, quá lắm rồi. Cứ đau cho no, rồi ngồi dậy. Nếu dậy không nổi, cứ nằm. Ai bảo? Pḥng tốt, giường đẹp, chỉ dành cho các cán bộ cao cấp thôi. Anh là ai mà muốn nằm ở đó? Láo. À, này, muốn nằm th́ phải có tiền. Một triệu một giường/ một ngày, được không? Sao, mắc quá à? Vậy, chờ bao giờ có chỗ trống nhé? Bao giờ có chỗ, tôi sẽ chữa cho anh.

Và, bạn sẽ phải chờ “mút chỉ”, nếu không muốn nói “không biết đến bao giờ.” Có người kể rằng… Viện phí cho người dân Việt Nam vẫn thường được chính phủ và các doanh nghiệp hỗ trợ thông qua hệ thống bảo hiểm y tế, nhưng do số lượng lớn bệnh nhân, cùng t́nh trạng quá tải ở các bệnh viện công, trong khi mức lương của hầu hết các nhân viên y tế lại không đủ sống, khiến "văn hóa phong b́" ngày càng trở nên phổ biến. (Báo Lao Động)

Thời buổi này, ít người thực thi câu nói “lương y như từ mẫu.” (BS có lương tâm như người mẹ dịu hiền) v́ đồng lương chỉ sống được vài ba ngày.

Theo info.net (26/06/2016), một bác sĩ mới ra trường có thu nhập khoảng hơn 2 triệu đồng/tháng, trong khi lương của một công nhân dệt may trên 6 triệu đồng. Như vậy, lương của BS quá ít so với công sức và trí tuệ bỏ ra. Phải chăng đó là cách suy nghĩ của nhà cầm quyền XHCN hay đó là mầm mống tham nhũng mà ông Tổng Trọng nói là “diệt chuột lại sợ bể b́nh?” Tuân theo quy định “ cấm nhận phong b́”của bệnh nhân, các y tá và BS / XHCN cạp đất mà ăn! Ai tham nhũng cho?

Hà Việt Hùng
2017