“Về” hay “không về”

Hà Việt Hùng

Đáng lẽ tôi không nên viết về việc này, nhưng nghĩ “nó” là chuyện có tính cách “xă hội” cần phải nói. Đă có nhiều bài về cô (bà) Khánh Ly về nước hát. Chúng tôi chỉ đóng góp thêm ư kiến mà thôi. Tuyệt nhiên không có ư nghĩ nào khác. Càng ngày càng có nhiều người về VN, nhất là giới nghệ sĩ, v́ những “âm thanh” ồn ào của “nó”. Nhưng có công bằng không, khi chỉ nói đến Khánh Ly về VN? Tại sao Khánh Ly lại được để ư như thế? C̣n những người khác th́ sao?

Để xoa dịu vết đau của người Việt phải bỏ nước ra đi và để “dụ dỗ” những người này về “xây dựng” đất nước, CS áp dụng Nghị Quyết 36 (2004) với nội dung gia tăng công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.

Nội dung của Nghị Quyết 36 "xuất phát từ t́nh h́nh thực tế, Đảng mong muốn khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố vững chắc và mở rộng sự quan tâm đặc biệt đến cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Đảng và Nhà nước muốn tạo sự đồng bộ của người VN trong và ngoài nước cùng có chung ư thức xây dựng đất nước, xây dựng quê hương” và, cô (bà) ca sĩ Khánh Ly đă tuân theo. Càng có nhiều Việt kiều về nước, ĐCSVN càng hí hửng.

Ngày 9 tháng 5 năm 2014, lần đầu tiên Khánh Ly về hát tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia (National Convention Center), Hà Nội, sau gần hai năm “xin xỏ” trở về. Trung tâm Đồng Dao đứng ra lănh trách nhiệm đưa Khánh Ly về nước và tổ chức đêm ca nhạc “kiếm lời” từ chuyện này, nhưng trung tâm vào phút chót đă gặp rắc rối về tiền bản quyền với công ty Phương Nam. Trung tâm Đồng Dao hay Khánh Ly phải trả bản quyền cho Phương Nam?

Trong chuyến về VN lần này, Khánh Ly hát toàn nhạc TCS để làm hài ḷng khán giả Hà Nội. Khánh Ly nói: “khán giả Hà Nội khó chiều hơn khán ǵả SàiG̣n”. Hẳn là Khánh Ly dần dần nhận ra sự mất công bằng và mất tự do của ḿnh khi hát cho đồng bào nghe.

Khánh Ly sẽ có buổi tŕnh diễn lần đầu tại Thành phố Sàig̣n ngày 18/9/2016 sau hơn hai năm kể từ lần trở về Hà Nội đầu tiên. Sau đó cô (bà) ta sẽ đi Đà Nẵng, Đà Lạt, Saig̣n.

Việc Khánh Ly về nuớc đáng lẽ là “việc không có ǵ phải ầm ĩ”, nhưng v́ nhiều người nói quá, nó lại thành vấn đề quan trọng. Một, hai cô (bà) ca sĩ th́ có đáng ǵ đâu. Sợ sống dưới chế độ hà khắc của Cộng Sản, hàng vạn người đă t́m mọi cách ra đi, trong đó có Khánh Ly. Khi đi, cũng như hàng triệu người khác, Khánh Ly đă bỏ tất cả: nào quê hương, nhà cửa, ruộng vườn, những người thân yêu, bạn bè…, không hứa hẹn ngày về…Ngày 30 tháng tư, năm 1975, TCS lên đài phát thanh Sàigon nói: “Những kẻ ra đi, chúng ta xem như họ đă phản bội đất nước”. Khi nói câu đó, không hiểu TCS (mất năm 2001) có biết Khánh Ly đă lên tầu rời bỏ quê hương? Khi xin về VN, Khánh Ly có nhớ là ḿnh đă phản bội đất nước? Trả lời một Phóng Viên truyền h́nh ở Mỹ, Khánh Ly nói cô (bà) “không làm được điều ǵ tốt lành, đẹp đẽ cho VN, nhưng chắc chắn tôi chưa làm điều ǵ phương hại đến VN”. Và, năm 2012, trong cuộc phỏng vấn dành riêng cho BBC, Khánh Ly nói bà “muốn kết thúc ở nơi bắt đầu”.

Ngay sau tháng tư năm 1975, Khánh Ly đă “bỏ nước” ra đi, đă hai lần về VN thăm gia đ́nh, và ở nước ngoài, cô (bà) đă nhiều lần hát bài Vĩnh Biệt Sàig̣n của NS Nam Lộc. Trong một ĐNH giúp TPBVNCH, Nhạc Sĩ Nam Lộc có phát biểu: “…Tôi phải lỗi thề (hứa) với chị Khánh Ly…” v́ trong bài Vĩnh Biệt Sàig̣n có câu “Sàig̣n ơi, tôi đă hứa rằng tôi trở về…” và, Khánh Ly đă giữ lời hứa của ḿnh, về VN hát cho khán giả của ḿnh nghe. Nhưng…

Khánh Ly thừa biết NS Nam Lộc ngụ ư ông chỉ trở về khi VN hết bóng cộng quân, khi đất nước thực sự có tự do, dân chủ, khi người dân thực sự có hạnh phúc, ấm no. Nhưng Khánh Ly lại về nước, “bẻ gẫy” lời hứa, hát cho lũ phỉ CS và khán giả của ḿnh nghe. Khánh Ly hát sôi nổi ở VN, hát khi CS c̣n trên quê hương. Cũng từ đó, thấy dân chúng ưu ái, Khánh Ly và các CS khác đă về nước rất nhiều lần, khi ở Hà Nội, khi ở Đà Nẵng.

Có thể nói 1994 là năm có nhiều nghệ sĩ Việt về nước nhiều nhất, con số chưa về chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ở nước ngoài, họ được hưởng nhiều quyền lợi (kể cả gian lận). Họ khó đi làm v́ tuổi tác, tŕnh độ, hay khả năng. Một nhạc sĩ hay ca sĩ VN khó có thể ngồi 8 tiếng làm nghề “lắp ráp điện tử” (electric assembler) hay nghề “móng” (nail) như những người khác. Họ khó có thể làm người bưng đồ ăn (waiter hay waitress) trong nhà hàng ở nước ngoài. Ở Mỹ, chẳng hạn, kiếm một việc làm thích ứng không phải dễ, nếu Anh ngữ kém. Chính Khánh Ly cũng biết: “Ở Mỹ, tôi từng làm nhân viên vệ sinh”. Lư do đó, khiến họ về VN để hát và để sinh sống. Hơn nữa, làm nghề ca hát vẫn “sướng” hơn các nghề khác, được khán giả trọng vọng hơn, quần áo lụa là, lắm kiểu hơn, ḷe loẹt hơn; được đưa đón niềm nở hơn.

Muốn về nước hát, họ phải làm đơn xin phép chính quyền VN, gồm cả các bài hát, ít nhất hai năm, chính quyền cho phép, họ mới được về, không cho phép, th́ thôi. Ở nước ngoài, người ta muốn đi đâu, th́ đi; ở đâu, th́ ở; và làm ǵ, th́ làm, không ai hỏi, không ai cần biết làm ǵ. Khi về, họ thường lấy cớ “hát cho khán giả nghe trước khi qúa trễ” và “chưa gây tổn thất hệ trọng ǵ đối với quê hương”. Ở VN, Khánh Ly mất tất cả: tự do, dân chủ, ngôn luận, nhưng vẫn làm ra hoan hỉ, vui vẻ.

Có thể Khánh Ly là người hay quên. Nhắc lại cho nhớ. Hồi ở Đại học Văn khoa ngày nào (Khánh Ly không học VK), “Nữ Hoàng Chân Đất” bước lên băi cỏ phía sau trường, đứng bên ông nhạc sĩ trốn quân dịch TCS. Cô (Bà) hát say mê, tụi tui cũng thế, nghe say mê. Hồi đó, tụi tui rất mê ông TCS với những bài hát đấu tranh, phản chiến, da vàng, “mũi tẹt”. Bây giờ, tuổi đời tụi tui cũng như cô (bà), khoảng trên dưới 60 hay nhiều hơn nữa. Những ngày tháng hành quân gian khổ trước đây, nào là băng đèo, lội suối, ngủ rừng… bảo vệ tự do, dân chủ, và sau này, tù tội, càng làm tụi tui già thêm, “kinh nghiệm thêm” và “ngầu” thêm.
Nhớ một bản nhạc cô (bà) đă hát thống thiết:

“Một ngày năm bốn, cha bỏ phương trời
Một miền Bắc tối tăm mưa phùn rơi…
Một ngày bảy lăm, con bỏ nước ra đi…
Hai mươi năm là hai lần ta biệt xứ
Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!..
Sài-g̣n đă chết rồi, phải mang tên xác người...”
(1954 cha bỏ quê, 1975 con bỏ nước - Phạm Duy)

Mỗi khi nghe cô (bà) hát bài này, nhiều người đă khóc v́ giống với ḿnh quá. Chỉ có người cùng cảnh ngộ, mới có cùng tâm trạng như thế.

Vào những ngày lễ lớn hay tưởng niệm của VN ở nước ngoài, người ta thấy Khánh Ly mặc những chiếc áo dài có in h́nh cờ VNCH, hay hát những bài ca làm người nghe mủi ḷng. Khánh Ly là nhân tố chống Cộng không ǵ có thể lay chuyển nổi. Bất ngờ, Khánh Ly “đùng một cái” về VN làm mọi người rất ngạc nhiên. Cô (Bà) về định “hốt” một mẻ chót, trước khi “xuôi tay nhắm mắt”. Khán giả trong nước mong đợi Khánh Ly, không phải ở chuyện ca hát, v́ với họ, Khánh Ly hát không c̣n hay, không c̣n mạnh nữa và cũng không c̣n dài hơi như các ca sĩ trẻ nữa, mà là ở thái độ, cảm nghĩ, suy nghĩ của cô (bà) sau mấy mươi năm ở hải ngoại. Khi hát ở Hà Nội, Khánh Ly đă “lấy ḷng” khán giả: “Tôi 72 tuổi rồi, xin lỗi những người vẫn c̣n nghĩ là tôi chưa làm vừa ḷng họ”. Tại sao lại phải xin lỗi, khi sai sót không phải do ḿnh?

Tục ngữ có câu: “Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng.” Không biết nhà tổ chức đă “chia chác” cho Khánh Ly bao nhiêu tiền cachet (chắc là phải nhiều), nhưng rơ ràng Khánh Ly đă làm mất tên tuổi của ḿnh, một cái tên cô (bà) đă xây dựng cả đời, đâu phải v́ đồng tiền?

Dư luận hải ngoại mong rằng sau khi từ VN về lần này, Khánh Ly sẽ không lên tiếng ǵ cả, và lặng lẽ giă từ sân khấu luôn v́ tuổi đời cũng đă lớn rồi. Thế mà lại hay.

Đó là cái giá mà một ca sĩ phải trả.

Hà Việt Hùng
 

 


B̀NH LUẬN

Năm 2016

Năm 2017

Một thời đă qua  
Khi tôi chết, (hăy) xô tôi xuống địa ngục  
Thế này là thế nào? 
Miệng kẻ sang có gang có thép! 
Động đất tại ṭa Bạch Ốc?  
Hăy học theo tinh thần dân tộc của cụ Ngô  
Tiến nhanh, tiến mạnh, tiến... 
Có hay chăng ta? 
Hy sinh

Có một thời như thế đó!  
Vang bóng một thời 
Sau ngày giải phóng 
Xin đừng trở thành cái loa tuyên truyền cho chế độ CS 
Quyết định anh minh 
Một bóng ma đang ám ảnh Việt Nam  
Bao giờ được như…xưa?  
Đă từng có đàn ông Việt như thế !  
Phát xuất từ Tàu cộng  
Nước chảy qua cầu
Khái niệm định hướng xă hội chủ nghĩa
Nhổ ra, liếm lại  
Cá mè một lứa  
Tắm biển, ăn cá ở vũng áng  
Bệnh viện tâm thần Mai Hương
Phản ứng cấp thời của người dân

Tĩn nước mắm
Quân tử và kẻ tiểu nhân  
Đổi đời hay đời đổi?  
Tháng 4 của những xót xa  
Giữa Cừu và Sói  
“Về” hay “không về”
Nhạc vàng - Tại sao cấm?  
Hậu quả của giáo dục phóng túng... thân cộng ở Mỹ  
Khổ lắm! Nói măi!!!  
Rừng thiêng  
Cưỡng lư, đoạt từ  
Hộ khẩu hay hậu khổ
Đào thải theo thời gian  
Nói chuyện với đầu gối

Ai đáng khinh hơn ai?  
Cấm - không cấm - cấm  
Gọi tên cuộc chiến  
Đóng cửa trái tim  
Con đường xưa
Nói với các cựu cán binh cộng sản  
Cái sẹo "Gạc ma" 
Không c̣n ǵ để nói!  
Đức Thánh Trần đối đầu Tập Cận B́nh  
Quyết chiến với dân  
Người khôn của khó  
Chuyện lăng tẩm và tượng đài của các lănh tụ CS
Tôi đậu bằng … lái xe ở Mỹ  
Thư viện lưu động  
Cái loa phường chèo  
Giết người có ba - tăng  
Quân tử bẻm mép  
Ăn cháo đá bát  
Lo ḅ trắng răng  
Tôi và bạn

Gánh vàng đi đổ sông ngô
Lá mặt lá trái ... cuộc đời
Hai bố con cùng làm Tổng Thống  
Kịch bản hạ màn  
Lại nói về lá cờ  
Nói như chó liếm nước

Phú quư giật lùi, văn minh thời đại  
Nước đổ lá khoai  
Lưu manh tráo trở  
Số phận bài hát "Ly Rượu Mừng"  
Văn hóa phong b́  
TT Trump làm việc  
B́nh dân học vụ  
Ai đó  
Tiếng nói từ Mộ Đức về nhân vật Phạm Văn Đồng
Tiêu thổ kháng chiến chống Trump
Cái khó ló cái khôn
Bán nước bán non
Cáí ṿng lẩn quẩn  
Chuyện b́nh thường  
Không c̣n cái nhục nào hơn
Ngoan cố / Bé cái lầm  
Buỗi chào cờ khônc có lá Quốc Kỳ... 
Mẹ kiếp : Đứa nào bán nước?
Cứ tưởng bở
Bệnh lười dưới chế độ CS