Những bi viết của Bất Khuất

Chuyện trăm năm - Trn qu hương - Audio
Chuyện trăm năm - Một ngy - Audio  
Trăm đắng nghn cay - Audio
Chiếc o B Ba - Audio
Giữa đồng xưa - Audio
o trắng - Audio
Gửi nơi cuối trời - Audio
Cn nhớ ma xun - Audio
Từ một chuyến đ - Audio
Dm thnh v cng - Audio
Khi ma đng về  - Audio
Noel năm no - Audio
Khc qun hnh - Audio
Cho ngn sau - Audio
Nghn trng xa cch  -  Audio
Rồi l thay mu - Audio
Con chim biển 3 - Tm về tổ ấm - Audio
Con chim biển 2 - Trn biển khơi - Audio  
Con chim biển 1 - Tung cnh chim - Audio
Đốt sch ! - Audio
Đi học  
Si Gn - Audio
Thầy Chn - Audio
Đi bun - Audio
Khi ti về - Audio  
Lng ti - Audio 
Sao em khng đến - Audio  
Anh đi!  - Audio  
Vỉa h đồng khởi - Audio
Ngy đại tang  
Chuyện mất chuyện cn  
Con chim Hong Yến - Audio 
Nhớ cả trời Việt Nam
Cn thương qu hương ti
Ti muốn mời em về
Chuyện Tết
Cn nhớ khng em?
Trn đồi Tăng Nhơn Ph - Audio
Remember!
Cnh chim non - Audio
Đốt sch
Buổi tựu trường
Đm trắng
Nước mắt trong cơn mưa   
Trăm đắng nghn cay  
Con đường ti về
Hy cn đ niềm tin
Chiều ra biển  
Những đứa con đẽ muộn  
Một thời kỷ niệm  
Bi tập
Bước chn Việt Nam
Người lnh gi
Để nhớ
Đi bun  
Ngy anh đi  
Kỷ niệm xưa
Rồi tết lại đến
Bi thnh ca buồn
Tears of pride  
We remember
Vui - Buồn Ngy hội ngộ 44 năm kho 8B+C/72  
Ma h đỏ lửa  
Dư m ngy hội ngộ 44 năm tại California  
C chuyến bay  
Lời ca
Quỳnh Hương diển tch
Để nhớ để qun
Cờ mnh!
Khắc chữ Tự Do
Mai cai hạ  
Củ khoai m
Khinh Binh 344
Tết


 

 


 

 

 

 

 

 

 

Sự tch bi thơ "Tro ln cy bưởi hi hoa"

Tro ln cy bưởi hi hoa,
Bước xuống vườn c hi nụ tầm xun.
Nụ tầm xun nở ra xanh biếc,
Em c chồng anh tiếc lắm thay!
2
Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh chẳng hỏi những ngy cn khng?
By giờ em đ c chồng,
Như chim vo lồng như c cắn cu.
C cắn cu biết đu m gỡ,
Chim vo lồng biết thuở no ra?
3
C lng xin tạ ơn lng,
Đừng đi lại nữa m chồng em ghen!
Tro ln cy bưởi

Chm thơ ny đ c trong dn gian từ lu; nhiều người tưởng rằng n l chỉ một bi ca dao thuần ty; m đ l ca dao th khng biết ai l tc giả. Gọi n l chm thơ v đy khng phải l một bi m l ba bi hợp lại, gieo theo thể lin vận, gắn với Giai thoại Đo Duy Từ.

Truyện kể rằng: Năm Đinh Mo (1627), cha Trịnh Đng Ngoi muốn bắt họ Nguyễn ở Đng Trong phải thần phục, bn cử đon sứ giả mang sắc vua L vo phong cho Si Vương (cha Nguyễn Phc Nguyn) v đi Si Vương phải cho con vo chầu, đồng thời phải nộp 30 con voi cng 30 chiếc thuyền lm lễ vật cống nạp nh Minh.

Cha Si khng chịu, nhưng bề ngoi chưa biết xử tr ra sao, bn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Kh hầu Đo Duy Từ khuyn cha Si bước đầu cứ nhận sắc phong, rồi sau sẽ tm kế đối ph.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy giờ Lộc Kh hầu mới bn với Si Vương, sai thợ lm một chiếc mm đồng c hai đy, bỏ sắc vua L phong km với một tờ giấy c 4 cu chữ Hn vo giữa, rồi hn kn lại. Trn mm cho by nhiều lễ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khung lm sứ giả mang ra Thăng Long (H Nội ny nay), tạ ơn vua L v cha Trịnh.

Nhờ c chuẩn bị trước, khi ra kinh đ yết kiến cha Trịnh, Lại Văn Khung ứng đối rất tri chảy. Cha Trịnh hậu đi, cho php Khung cng phi đon sứ giả đi thăm kinh thnh, để chờ Cha dạy bảo.

Trn đường đi, Khung ln mở cẩm nang của Đo Duy Từ trao cho từ trước. Đọc xong, Khung cng cả phi đon lẻn trốn về Nam. Thấy phi đon sứ giả đột ngột trốn về, cha Trịnh sinh nghi, bn cho người đập vỡ mm lễ, lại thấy tờ sắc phong khi trước, v 1 tờ giấy viết bốn cu thơ chữ Hn sau:

Mu nhi v dịch
Mịch phi kiến tch
i lạc tm trường
Lực lai tương địch

Cả triều đnh khng ai hiểu nghĩa bi thơ, cuối cng Trịnh Trng phải cho mời một nh nho thng thi uyn bc tới giải nghĩa. Đọc xong, nh nho giải thch rằng:

Mu nhi v dịch nghĩa l chữ Mu khng c dấu phẩy l chữ Dư;
Mịch phi kiến tch nghĩa l chữ Mịch bỏ bớt chữ Kiến cn lại l chữ Bất;
i lạc tm trường nghĩa l chữ i để mất (lạc) chữ Tm th thnh chữ Thụ;
V Lực lai tương địch nghĩa l chữ Lực đối địch (tương địch) với chữ Lai l chữ Sắc.
Vậy, gộp cả bốn chữ mới lại thnh cu: DƯ BẤT THỤ SẮC, nghĩa l Ta khng nhận sắc phong.

Nghe xong, Trịnh Trng vội tht lnh đuổi bắt Lại Văn Khung, nhưng lc đ Khung cng cả phi đon đ cao chạy xa bay rồi. Trịnh Trng muốn ra qun đnh cha Nguyễn nhưng gặp lc Cao Bằng v Hải Dương đều c giặc gi nổi ln, đnh phải hon lại.

Trịnh Trng cho người d la biết được việc Si Vương khng nhận sắc phong đều do một tay Lộc Kh Đo Duy Từ by đặt ra cả. Cha Trịnh tnh kế lm sao để li ko Lộc Kh bỏ cha Nguyễn (Đng Trong) về với triều đnh vua L v cha Trịnh (Đng Ngoi).

Cha Trịnh lập mưu, sai người mang nhiều vng bạc b mật vo biếu Đo Duy Từ, km một bức thư ring với bốn cu thơ:

1 Tro ln cy bưởi hi hoa,
Bước xuống vườn c hi nụ tầm xun.
Nụ tầm xun nở ra xanh biếc,
Em c chồng anh tiếc lắm thay!

Lời thơ ni đến chuyện anh (cha Trịnh) v em (Đo Duy Từ) thuở nhỏ, tro cy hi hoa bưởi, bước xuống vườn c hi nụ hoa tầm xun. thơ trong như ngọc, l lời nhắn nghĩa tnh, nhắc ng rằng tổ tin, qu qun vốn ở Đng Ngoi. Nếu trở về sẽ được triều đnh trọng dụng cn nếu khng th ngầm đe dọa.

Người ta đồn rằng Đo Duy Từ đ xy mộ cho cha mẹ tại Bnh Định để trnh bị Đng Ngoi khống chế theo cch lm của Gia Ct Lượng đn mẹ của Khương Duy vo Hn Trung thuở xưa. V thế Đo Duy Từ khng sợ hi cha Trịnh trả th; v ng đ trả lại qu tặng v viết bi thơ phc đp cha Trịnh như sau:

2 Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh chẳng hỏi những ngy cn khng?
By giờ em đ c chồng,
Như chim vo lồng như c cắn cu.
C cắn cu biết đu m gỡ,
Chim vo lồng biết thuở no ra?

Cha Trịnh đọc thơ biết kh lng li ko được họ Đo, nhưng thấy bi thơ chưa c cu kết, cn bỏ ngỏ, nn vẫn nui hy vọng, bn cho người đem lễ vật nhiều hơn, v mang theo l thư của cha Trịnh vo gặp Đo Duy Từ lần nữa.

Lần ny, ng mới viết nốt hai cu kết gửi ra, để trả lời dứt khot việc mời mọc của cha Trịnh. Hai cu đ như sau:

3 C lng xin tạ ơn lng,
Đừng đi lại nữa m chồng (*) em ghen!

(*) Chồng, c ni l cha Nguyễn.Từ đấy Đo Duy Từ ở lại gip cha Nguyễn ổn định v pht triển vng đất miền trong, mở mang bờ ci đất nước ta cho đến lc qua đời
(Nguồn: My Opera/Danh nhn story)

Vi điều ni thm về Đo Duy Từ

Đo Duy Từ (1572- 1634) sinh tại tỉnh Thanh Ha. ng rất thng minh nhưng ng khng đươc dự thi v cha ng lm nghề ca ht. ng giận cha Trịnh đối xử bất cng cho nn ng bỏ vo Nam (dưới sự cai trị của cha Nguyễn).

Đo Duy Từ vo Nam, sống bằng nghề chăn tru thu cho một nh giu ở Bnh Định. Chủ nh l người ham m văn học, đ pht hiện ra Đo Duy Từ l người c ti, nn đ tiến cử Đo Duy Từ cho quan Khm l Trần Đức Ha. V mến ti của Đo Duy Từ, Trần Đức Ha đ gả con gi cho, đồng thời tiến cử Đo Duy Từ cho Cha Si Nguyễn Phc Nguyn.

Sau cuộc gặp gỡ với Đo Duy Từ, Cha Si đ phong cho ng lm Nha y Nội Tn. Trong chn năm, từ 1625 đến 1634, Đo Duy Từ đ gip cha Nguyễn xy dựng v mở mang bờ ci về phương nam v ng c ti cả về chnh trị, kinh tế, qun sự, v văn chương thơ ph nữa.

Trong cuộc chiến Trịnh Nguyễn, ng đ xy một chiến lũy để ngăn ngừa qun Trịnh. Chiến lũy ny chạy từ cửa sng Nhật Lệ đến ni Đu Mu, Đồng Hới, tỉnh Quảng Bnh. Người dn gọi chiến lũy ny l Lũy Thầy (tức l lũy do Thầy Đo Duy Từ xy dựng).

Nguyễn Văn Thi

 

 

 


VĂN CHƯƠNG

2020
2018-2019
2017
2016
2015
2014
2013 
2012

Truyện Ngắn

Hồi ức - Một thời chinh chiến 
No Easy Day - Ngy Vất Vả


Sự tch bi thơ "Tro ln cy bưởi hi hoa"
Thằng g chết
Năm G Mổ
Tay muốn chạm tay
Pleiku, thơ v thi nhn
Tnh trước  
Trận Pleime năm 1974
Khng qun người chiền sĩ QLVNCH
o học tr v o trận
L B Định, vị NT Khng Qun khả knh  
Động cơ T53-L-13 của trực thăng UH-1  
Cu chuyện o Lụa H Đng  
Một thời vang bng  
Khp một vầng trăng  
Sứ mệnh văn ha  
Một cơn c mộng  
Tnh yu giữa ti v nng tin  
Người t đi gnh củi
Chuyến vượt bin của ti
BV Bnh Dn những ngy khi lửa thng 4-1975
Tưởng chừng đ qun
30 thng 4 năm 1975 chị ở đu?
Ho kiệt phương Nam - HQ Tr/Ta Ha Ngoc Lương
Hai người lnh D
Tưởng niệm thng tư đen lần thứ 46!
Một cơn c mộng
Tnh yu giữa ti v nng tin  
Hồi k "Dang Dở"  
Sự trả th đ hn v d man của VC
Về Thăm qu cũ  
Buổi điểm danh cuối cng  
Mai vẫn nở trn điu tn của Huế
Thằng "Nước Mắm"
Những mảng mu kh
Chữ nghĩa by giờ
Xuất xứ những bi nhạc Việt vang bng...  
Thin l tương ngộ  
Một ci Tết kh qun  
Tản mạn về Tru qua Ca Dao VN  
Thăm lại đồi Charlie: Nghe người đi, linh hồn ở lại  
Đm xun no ti đến thăm anh
Sng bạc đầu
Viết về Tru  
Phi vụ tu php  
Tm tnh của một người trẻ...  
Trong cơn lốc đời  
Mỹ nhn v danh tướng  
Như một ging sng  
Mt chuyến đi Hawaii  
Chuyện tnh đẫm lệ thời chinh chiến  
Ba bỏ mẹ con đi rồi
Lăng knh dn tộc ti...
Mt chuyến đi Hawaii  
Chuyện tnh đẫm lệ thời chinh chiến  
Ba bỏ mẹ con đi rồi